ارسال به دوستان
کد خبر : 182697
تاریخ انتشار : 5/27/2016 5:25:23 PM

خانواده در قرآن کریم 27 (برکات و آثار مثبت خانواده داری)

تعالیم اهل البیت علیهم السلام مبنای صحیح اصلاح گرایی اسلامی است.
تاریخ: 27.05.2016



حطیب: حجت الاسلام والمسلمین دکتر ترابی

موضوع خطبه اوّل: نیاز به ابراز وجود (با هنر و سخن)

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله ربّ العالمين و الحمد لله الذی لا مُضادّ له في مُلكه و لا مُنازِعَ لَهُ في أمره. الحمدالله الذی لا شريك لَهُ في خلقه و لا شبيه لَهُ في عَظَمَتِه. وصلّی الله علی سيدّنا ونبيّنا محمّد صلّی الله عليه وعلی آله الطاهرين واصحابه المنتجبين. عبادالله، أُوصيكم و نفسي بتقوی الله و اتّباع امره و نهیه.
قال الله الحکیم فی محکم کتابه. اعوذ بالله من الشیطان الرجیم:

قَالَ اجْعَلْنِي عَلَى خَزَآئِنِ الأَرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ      یوسف/55

[يوسف‏] گفت: «مرا بر خزانه‏هاى اين سرزمين بگمار، كه من نگهبانى دانا هستم.»

مقدّمه:

در خطبه­ های گذشته از آثار و برکات خانواده و همسرداری سخن گفتیم و دانستیم هر انسان عادی نیازهای عاطفی فراوانی دارد و خانواده بهترین محمل برای برآورده شدن نیازهای عاطفی و کسب حمایت عاطفی است، نیازهایی مانند: «محبّت»، «احترام»، «قبول عذر»، «امنیت»، «نیاز به قدردانی و تشکّر» و ... . امروز بإذن الله به «نیاز به ابراز وجود با سخن و هنر» و نقش مثبتی که خانواده در این­باره می تواند ایفا کند می­پردازیم.

مطلب اوّل: زیبایی، مقتضی ابراز وجود است

در باور ما خدای متعال زیباترین است و دوست دار زیبایی هاست: «انّ الله جمیل یحبّ الجمال». به همین جهت، آنچه از وجود از آن مبدأ فیاض صادر شده جملگی خیر و زیباست، چه آنچه که ذاتا مطلقا خیر است و چه آنچه که همراه شر بالعرض است. از این منظر معنای «بیده الخیر» فقط این نیست که خیر و خوبی به دست اوست بلکه معنایش این است که همه چیز در دست اوست و دستش دست خیر است؛ یعنی هر چه از او صادر می شود در مجموع خیر است، حتی اگر بالعرض یا بالتزاحم مقداری شرّ قلیل نیز همراهش باشد.

پس جمیع عالم وجود نمایشگاهی زیبا از مخلوقات و مصنوعات الهی است. امّا در هنرستان با شکوه هستی، به گواهی قرآن کریم انسان زیباترین مخلوق الهی است که حتی به صورت بالفعل، جامع زیبایی های آفریدگان دیگر است، گرچه به صورت بالقوه، زیبایی آن فوق حدّ تصوّر و ادراکات مادی می باشد، چنان که قرآن کریم می فرماید: لقد خلقنا الانسان فی احسن تقویم.

خوب است همین جا این نکته یادآوری شود که انسان ها همه زیبا هستند و این بی لطفی و نادانی است که برخی به عملهای جرّاحی غیر ضروری تن می دهند تا به قول خودشان زیبا شوند. بگذریم که بعضی از این مدل های زیبایی که مطرح می شود از نظر عرف عقلا کاملا نامعقول است.

به هر حال، اقتضای زیبایی، ابراز وجود است. وقتی پای زیبایی به میان می آید خود به خود میل به نوعی جلوه گری هم به دنبال آن هست، چنان که گفته اند: «پریوش تاب مهجوری ندارد». در عرفان اسلامی هم توضیح داده شده است همین اقتضای ذات خدای متعال سبب خلقت هستی گشت. جالب آن است که پروردگار هنرور جهان، بعد از آفرینش انسان به عنوان «احسن المخلوقین» به این مقدار هنرنمایی عملی بسنده نفرموده بلکه با بیان زیبای وحی، حسن صنع خود را با این عبارات ستوده است: تبارک الله احسن الخالقین.

حال وقتی نوبت به انسان می رسد باز هم می بینیم که «نیاز به ابراز وجود با هنر و سخن» از نیازهای عاطفی انسان است.

در حقیقت هر انسانی آن گونه که فلاسفه و حکمای اسلام هم تصریح کرده اند موجودی منحصر به فرد و دارای سلایق و استعدادهای خاص خود است بلکه در بیان برخی از حکما نوع منحصر به فرد است که در کنار سایر انسانها قطره ای از اقیانوس بی پایان کثرت وجودی انسان هاست که تنوّع و گونه بگونی آفرینش انسان را تجلّی عینی می بخشد.

به همین دلیل، هر کس به تناسب حال، مقام، فهم، سلایق و تجارب خود، مسائل را به طرز خاصی درک می کند و توانمندی ها و دیدگاههای ویژه ای دارد و به ابراز و اظهار آن متمایل است.   

بر این اساس، هر انسانی دوست دارد ابراز و اظهار وجود کند؛ چرا که با این کار  در واقع اثباتا از هستی خود رونمایی می­کند و از نیستی و بی اثر و بی خاصیت بودن می­گریزد؛ کمالات و مرتبه وجودی خود را نشان می دهد و از آن لذّت می برد.

مطلب دوم: فوائد ابراز وجود

برخی ممکن است به غلط تصور کنند ابراز وجود و اظهار فضل کار نادرستی است ولی همان طور که توضیح دادیم این یک امر طبیعی است و اگر با شرایط و ضوابط منطقی صورت گیرد، فوائد و آثار سازنده ای هم دارد، از جمله:

1ـ توسعه قوه بیان به عنوان مزیت انسانی که قرآن کریم آن را به خدای سبحان انتساب داده است: «خلق الانسان علّمه البیان» ؛

2ـ تکمیل و رشد میراث فکری بشر از طریق تضارب آراء؛

3ـ بروز ابتکارات و افزایش تجارب اجتماعی از طریق نمایش توانمندی ها و پیدا شدن راهای جدید برای تسهیل زندگی؛

4 ـ تصحیح عقاید وباورهای نادرست اطرافیان و آثار مثبت تربیتی آن برای فرد و خانواده و جامعه؛

5ـ نمود یافتن شخصیت و عزت نفس و  افزایش کرامت نفس؛

6ـ کشف و آشکار شدن گرایشهای کودک و نوجوان و آسان شدن کار مربّی و پدر و مادر برای هدایت علمی و عملی او برای کمک به ساختن آینده­اش؛  

7ـ فراهم شدن زمینه خدمت و مفید واقع شدن برای دیگران بر اساس شناخت توان بالفعل و موجود یکدیگر، چنان که در صدر بحث از قول جناب یوسف علیه السلام مطرح گردید.

به دلیل همین برکات و فوائد است که قرآن کریم به پیامبر بزرگوار دستور می دهد مزایای الهی خود را برای مردم بیان کند: و اما بنعمه ربک فحدّث. از این رو به نظر می رسد این آیه شریفه از غرر آیات قرآن کریم است که اسرار تربیتی فراوانی را در خود نهفته دارد.

مطلب سوم: شرایط درست ابراز وجود

گفتیم ابراز وجود امری مفید است و فوائدی برای آن برشمردیم، ولی باید توجه داشت که فوائد یاد شده زمانی است که تحت شرایط و ضوابط اخلاقی باشد. دو شرط زیر از مهم ترین شروع اخلاقی برای مثبت شمردن ابراز وجود است:

شرط اوّل: ابراز وجود باید صادقانه باشد. در ابراز وجود باید از برتری جویی و یک سویه نگری و نگاه مطلق به خود و انکار مزایای دیگران پرهیز کرد: تلک الدار الاخره نجعلها للذین لا یریدون علوا و لا فسادا.

شرط دوم: ابراز وجود باید مطابق با متن واقع باشد: در ابراز وجود باید از دروغ و کذب و خلاف واقع و نیز از غلو و مبالغه ورزی پرهیز گردد.

مطلب چهارم: خانواده بهترین محل ابراز وجود

از جمله برکات خانواده این است که محلّی برای ابراز وجود است. و خانواده می تواند فرصت و شانسی برای اظهار وجود باشد و زمینه و مقدمه ای هم برای ابراز وجود شخص در جامعه فراهم کند. مرد و زن و فرزندان در خانواده به بهترین وجه این نیاز عاطفی خود را می توانند تأمین کنند. خانواده فرصت و شانسی برای ابراز و اظهار وجود است و می تواند پایه اوّل و اوّلین محل برای ابراز وجود مثبت باشد. شخص در خانواده می تواند به طرق مختلف به ابراز وجود بپردازد، از جمله:

1ـ زیبایی­ها و جمال خود را به نحو معقول نشان دهند، خصوصا زنان و دختران مسلمان که در خارج از خانه و نزد نامحرم در این مورد محدودیتهایی جهت کسب مصونیت دارند؛

2ـ توانمندی های خود را در خانه نشان دهند، مثلا صدای زیبای خود را با تلاوت قرآن کریم یا دعا نشان دهند؛

3ـ در موضوعات مختلف خانه و خانواده و مسائل اجتماعی اظهار نظر کنند و نقطه نظرات خود را بیان کنند؛ 

4ـ درباره برتری های و مزایای خود سخن بگویند؛


موضوع خطبه دوم: خداحافظی با ماه شعبان و استقبال ماه مبارک

الحمد لله الاول بلا اول کان قبله و الاخر بلا اخر یکون بعده الذی قصرت عن رویته ابصار الناظرین و عجزت عن نعته اوهام الواصفین. ثم الصلاه و السلام...اللهم صل علی ...

مسأله اول: اعیاد شعبانیه را پشت سر گذاشتیم و میلاد امام زمان علیه السلام نوید بخش توسعه عدالت و اخلاق و معنویت بود. ماه مناجات شعبانیه: الهی هب لی کمال الانقطاع الیک....در این باره جنگ و خشونت را در هر جای عالم محکوم می کنیم و خواهان گسترش گفتگو و تفاهم فرهنگ ها هستیم.

مسأله دوم: ماه مبارک رمضان را در پیش داریم که ماه میهمانی خداست و باید خودمان را اندک اندک برای حضور در این میهمانی بزرگ آماده کنیم. تطهیر و غبار روبی مساجد از مقدمات این امر است تا در ماه مبارک بتوانیم از سفره آسمانی قرآن کریم و منبرهای هدایت بهره مند شویم.



  



نظر شما



نمایش غیر عمومی