ارسال به دوستان
کد خبر : 183196
تاریخ انتشار : 8/19/2016 10:28:00 AM

حرمت اذیت و آزار و مزاحمت

خطیب: حجت الاسلام والمسلمین انصاری

تاریخ: 19.08.2016 


بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله ربّ العالمين و الحمد لله الذی لا مُضادّ له في مُلكه و لا مُنازِعَ لَهُ في أمره. الحمدالله الذی لا شريك لَهُ في خلقه ولا شبيه لَهُ في عَظَمَتِه (جزء من دعاء الإفتتاح) وصلّی الله علی سيدّنا ونبيّنا محمّد صلّی الله عليه وعلی آله الطاهرين واصحابه المنتجبين. عبادالله ! أُوصيكم و نفسي بتقوی الله و اتّباع امره و نهیه.

خودم و همه خواهران و برادران را به تقوای الهی توصیه سفارش می کنم. امام علی السلام می فرماید: عقل، درختى است كه ريشه آن تقوا، شاخه هايش حياء و ميوه آن، پارسايى است.


 از چیزهایی که در روابط اجتماعی بین انسانها باید رعایت شود و بسیار مهم است و در همه معاشرت ها باید رعایت بشود، عدم آزار و عدم مزاحمت مردم است.

آزار رساندن و مزاحمت به مردم، چه همسر آزاری، کودک آزاری، همسایه آزاری، همکار آزاری، حیوان آزاری، طبیعت آزاری، نگاه آزاری همه اینها به منزله جنگ با خداست. امام صادق در یک روایت می فرماید اگر کسی بنده ای از بندگان خدا را آزار دهد خدا می فرماید به من اعلان جنگ می دهد لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مَنْ آذَى عَبْدِيَ الْمُؤْمِنَ [1]

اسلام به هیچ وجه اجازه نمی دهد یک نفر کاری را انجام دهد که موجب آزار و اذیت کسی دیگر شود. امام صادق (ع) می فرماید: «المُسلمُ مَن سَلِمَ الناسُ مِن يَدِهِ و لِسانِهِ»[2] «مسلمان کسی است که مسلمانان از دست و زبانش ایمن باشند.» معنای اعتقادی مسلم اینست که شهادتین را بگوید. ولی معنای اخلاقی مسلم اینست که آزارش به کسی نرسد؛ اعم از آزار زبانی، آزار جسمی، آزار روحی، آزار نگاهی.

شب معراج وقتی خداوند برای پیامبرش صفات عبد مؤمن را می شمرد، یکی از صفات مؤمن را اینگونه بیان فرمود: «النَّاسُ مِنْهُ فِي رَاحَةٍ ونَفْسُهُ مِنْهُ فِی تَعَبٍ»[3] مؤمن کسی است که مردم از دست او آسایش داشته باشند و راحت باشند؛ به خودش سختی می دهد و برای خودش کم میگذارد تا مردم اذیت نشوند. حدیث قدسی است و گوینده آن پروردگار است و یکی از ویژگی مؤمن را بیان می فرماید.

شکی نیست که این صفات ناپسندیده غالبا مترتب بر عداوت و حسد است. اگر چه بعضی از مصادیق و افراد آن گاهی اوقات صرفا ناشی از طمع یا حرص است و این از پستی قوه شهویه می باشد، یا تنها از غضب و بدخوئی و کبر سرچشمه می گیرد، هر چند کینه و حسدی در میان نباشد. و به هر حال، بی شک ایذاء و تحقیر مؤمن شرعا حرام است.

هرکس نسبت میان علت و معلول و ارتباط خاصی را که میان خالق و مخلوق است بشناسد، می داند که ایذاء و اهانت بندگان در حقیقت به ایذاء و اهانت خداوند برمی گردد، و همین امر در مذمت آن کافی است.

در آیاتی از سوره احزاب آزار به خدا و پیغمبر (ص) و مؤمنین را بیان فرموده است.

إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللَّـهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّـهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُّهِينًا.[4] بى گمان، كسانى كه خدا و پيامبر او را آزار مى رسانند، خدا آنان را در دنيا و آخرت لعنت كرده و برايشان عذابى خفت آور آماده ساخته است.

لعنت در دنیا یعنی از رحمت خدا دور است و لعنت در آخرت هم از بهشت الهی دور است و عذاب معمولی نیست، عذاب خوار کننده را در پیش خواهد داشت. هر نوع اذیت و آزاری. فقط کفر اذیت پیغمبر نیست اعم از کفر است.

عده ای منزل پیامبر (ص) می آمدند و تا دیروقت می ماندند، پیامبر (ص) حیاء می کردند و به ایشان نمی گفتند که بروید. مثل بعضی ها که مهمانی می میروند و تا دیروقت می مانند و ملاحظه صاحبخانه را نمی کنند. قرآن به اینها می فرماید: فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانتَشِرُوا.[5] غذایتان را خوردید بروید.

حضرت موسی (ع) یکی از پیامبران اولوالعزم خداست. این پیامبر را خیلی اذیت و آزار دادند. یکی از اذیت هایی که نسبت به حضرت موسی (ع) داشتند این بود که گفتند او برادرش هارون را کشته است. حضرت موسی (ع) خودش از خدا خواست هارون را برایش بفرستند. هارون قبل از موسی (ع) از دنیا رفت. موسی (ع) و هارون (ع) با هم سفر رفتند و هارون در سفر از دنیا رفت. وقتی موسی (ع) به شهر برگشت، گفتند که او برادرش را کشته است. تهمت برادر کشی به او زدند. اذیت دیگر آنها این بود که حضرت موسی (ع) زحمت کشید بسیاری را دعوت به توحید کرد، چهل روز میقات رفت، وقتی برگشت دید مردم گوساله پرست شدند. چیزی که خودشان درست کردند را می پرستند. از آسمان برایشان غذا می آمد مرغ بریان و ... بهانه می گرفتند که لَن نَّصْبِرَ عَلَىٰ طَعَامٍ وَاحِدٍ[6] غذا تکراری نمیخواهیم کنارش باید چیزهای دیگر هم باشد.

خدا می فرماید مانند کسانی نباشید که حضرت موسی (ع) را آزار می دادند. لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ آذَوْا مُوسَىٰ.[7]

در یک آیه دیگر می فرماید می فرماید: وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُّبِينًا.[8] كسانى كه مردان و زنان مؤمن را بى آنكه مرتكب [عمل زشتى ] شده باشند آزار مى رسانند، قطعاً تهمت و گناهى آشكار به گردن گرفته اند.

آزار دادن و مزاحمت مردم در راستای اذیت خدا و پیغمبر (ص) است. چون روایت داریم رسول خدا (ص) فرمود: «هر کس مؤمنی را بیازارد مرا رنجانده و هر که مرا برنجاند خدا را رنجانده، و هر که خدا را برنجاند در تورات و انجیل و زبور و قرآن معلون است.» و در روایت دیگر آمده: «لعنت خدا و فرشتگان و مردم بر او باد».  

امام صادق (ع) فرمود: «مَنْ حَقَّرَ مُؤْمِناً مِسْكِیناً أَوْ غَیْرَ مِسْكِینٍ لَمْ یَزَلِ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ حَاقِراً لَهُ مَاقِتاً حَتَّى یَرْجِعَ عَنْ مَحْقَرَتِهِ إِیَّاهُ»[9] «هر که مؤمنی را چه مستمند باشد یا غیر مستمند خوار شمارد، خدای عز و جل همواره او را خوار و دشمن دارد تا از خوار شمردن وی باز گردد».

چند نمونه آزار:

1- نگاه آزاری، روایت داریم: مَنْ نَظَرَ إِلى مُؤْمِنٍ نَظْرَةً لِیُخِیفَهُ بِهَا، أَخَافَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ یَوْمَ لَاظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ.[10] نگاه تحقیر آمیز. حرف هم نمیزند، فقط با نگاه. اگر کسی با تحقیر به مؤمنی نگاه کنه، خدا روز قیامت او را با تحقیر وارد صحرای محشر می کند.

2- آزردن با زبان، یک شخصی بددهان بود و مردم را با زبان خودش آزار می داد، یکمرتبه پیغمبر (ص) با او مواجه شدند و به او احترام کردند. اطرافیان سوال برایشان پیش آمد که این آدم بی ادبی است، چطور اکرام کردید، فرمود بخاطر رهایی از بدزبانی اش، بعد فرمود: « شَرُّ النَّاسِ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الَّذِينَ يُكْرَمُونَ اتِّقَاءَ شَرِّهِمْ»[11] بدترین مردم نزد خدای سبحان در روز قیامت کسی است که مردم از ترس آزار و اذیتش به او احترام می گذارند. از شر بد اخلاقی اش، از شر بد زبانی اش، از شر بد برخوردی اش به او احترام می گذارند.

3- رفتار آزارآمیز، حتی در عبادت؛ پیغمبر (ص) حتی حاضر نبود با نمازش موجب آزار یک کودک بشود. در مسجد نماز می خواندند، یکوقت صدای گریه بچه ای بلند شد، پیامبر (ص) نماز را سریع تمام کردند. سوال کردند چرا نماز را زود تمام کردید؟ فرمود مگر صدای بچه را نشنیدید. مادر این بچه مشغول نماز بود و من حاضر نیستم بخاطر نماز جماعت بچه آزار ببیند.

4- آزردن همسایه، چقدر در اسلام سفارش شده به رعایت حال همسایه، الجار ثم الدار. علی علیه السلام در سفارشی که به حسنین علیهما السلام دارند می فرماید: وَ اللّهَ اللّهَ فى جيرانِكُمْ، فَاِنَّهُمْ وَصِيَّةُ نَبِيِّكُمْ، ما زالَ يُوصى بِهِمْ حَتّى ظَنَنّا اَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُمْ![12] خدا را خدا را در رابطه با همسايگان، كه مورد سفارش پيامبر شمايند، پيوسته به آنان سفارش داشت به گونه‏ای که گمان بردیم که برایشان میراث معین خواهد کرد.

5- خانواده آزاری، بعضی ها با رفتارشان خانواده شان را، فرزندانشان را مورد آزار و اذیت قرار می دهند.

6- حیوان آزاری، یک زنی در مدینه یک گربه او را اذیت می کرد. این حیوان را تو قفس زندانی کرد. این گربه اینقدر تو حبس ماند تا از گرسنگی مرد. خبر به رسول خدا (ص) رسید، فرمود فردای قیامت همینطور حبسش می کنند و همینطور عذابش می کنند. حق نداری نسبت به مخلوقات خدا آزار و اذیت داشته باشی. اینقدر نسبت به طبیعت هم تاکید داشت که درختان را قطع نکنند. قطع هر شاخه درخت مثل قطع کردن بال ملائکه است.

اینها تعالیم دین اسلام است. پس بر هر عاقلی واجب است که پیوسته متذکر بدی و مذموم بودن ایذاء و اذیت باشد و از ارتکاب آزار و مزاحمت بقیه و تحقیر آنها اجتناب نماید و تا موجب رسوائی در دنیا و عذاب آخرت نگردد.






[1]  وسائل الشیعه، ج 2، ص 236
[2] معاني الأخبار : ٢٣٩/١
[3]  بحارالأنوار: ج 1، ص 96
[4]  سوره احزاب، آیه 57
[5]  سوره احزاب، آیه 53
[6]  سوره بقره، آیه 61
[7]  سوره احزاب، آیه 69
[8]  سوره احزاب، آیه 58
[9]  الكافی، ج2، ص350
[10]  الکافی، ج 4، ص107
[11]  الکافی، ج2، ص327
[12]  نهج البلاغه، نامه 47


نظر شما



نمایش غیر عمومی