ارسال به دوستان
کد خبر : 183231
تاریخ انتشار : 8/26/2016 8:41:00 AM

هدایت الهی

خطیب: حجت الاسلام والمسلمین انصاری

 

تاریخ: 26.08.2016 

بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله ربّ العالمين و الحمد لله الذی لا مُضادّ له في مُلكه و لا مُنازِعَ لَهُ في أمره. الحمدالله الذی لا شريك لَهُ في خلقه ولا شبيه لَهُ في عَظَمَتِه (جزء من دعاء الإفتتاح) وصلّی الله علی سيدّنا ونبيّنا محمّد صلّی الله عليه وعلی آله الطاهرين واصحابه المنتجبين. عبادالله ! أُوصيكم و نفسي بتقوی الله و اتّباع امره و نهیه.

 خودم و همه شما نمازگزاران به تقوای الهی سفارش می کنم. رعایت تقوا موجب هدایت انسان خواهد شد. امام علی (ع) در خطبه 113 نهج البلاغه می فرمایند: اِنَّ تَقْوَى اللّهِ حَمَتْ اَوْلِياءَ اللّهِ مَحارِمَهُ، وَ اَلْزَمَتْ قُلُوبَهُمْ مَخافَتَهُ، حَتّى اَسْهَرَتْ لَيالِيَهُمْ همانا تقوا تقواى الهى اولياء خدا را از دچار شدن به حرامها بازداشت، و دلهايشان را ملازم ترس از خدا كرد، تا جايى كه آنان را به شب زنده دارى واداشت. تقواست که انسان را به خوبی ها هدایت و از بدی ها و غضب الهی دور می سازد.

 
یکی از مسائلی که در قرآن زیاد مطرح شده است، هدایت است. اصلا قرآن نیز خودش را برای اهل تقوا "کتاب هدایت" معرفی می کند: ذَٰلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فِيهِ هُدًى لِّلْمُتَّقِينَ[1]

در قرآن با این آیه و شبیه آن زیاد مواجه می شویم که پروردگار عالم می فرماید وَاللَّـهُ يَهْدِي مَن يَشَاءُ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ[2] خداوند هرکه را بخواهد به راه راست هدایت می کند یا مکرر فرموده است وَاللَّـهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ[3] خداوند ظالمان را هدایت نمی کند.

ببینیم اصولا معنی این هدایت که در قرآن آمده است چیست؟ منظور از هدایت چیست. همچنین بدانیم هدایت الهی شامل چه کسانی می شود؟ چرا عده ای از هدایت الهی برخوردار می شوند و عده از از آن محروم می شوند؟

هدایت سه نوع است؛ تکوینی، تشریعی و هدایت از روی لطف پروردگار. یک قسم از هدایت شامل همه موجودات می شود، یعنی خداوند هر موجودی را به گونه ای آفريده كه او بطور غريزی و غير اكتسابی می تواند بسوی هدف نهائی و كمال مطلوب خود حركت كند. این قسم هدایت تکوینی است. همه موجودات از آن برخوردارند.

حضرت موسی وقتی رفت پیش فرعون، فرعون از او سوال کرد خدای تو کیست؟ فرمود: رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَىٰ كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَىٰ[4] پروردگار ما همان کسی است که به هر موجودی، آنچه را لازمه آفرینش او بوده داده؛ سپس هدایت کرده است!»

خداوند به هر موجودی به اندازه نیازش وسیله زندگی اش را برایش فراهم کرده است. به زنبود عسل نگاه کنید. هر جای عالم باشد یک جور خانه درست می کند. چه کسی به او یاد داده؟ مدرسه نرفته، دانشگاه هم نرفته ولی می تواند خانه بسازد. یا مورچه ها چطور خانه می سازند. یا این اعضا و اندام بدن که هرکدام مسئولیتی را به عهده دارند و بدون اینکه انسان به آنها توجهی داشته باشد خود به خود وظیفه خودشان را انجام می دهند. این هدایت تکوینی است.

یک نوع هدایت تشریعی است؛ هدایت تشریعی آنست که خداوند به وسیله پیامبران و کتب آسمانی بشر را به مسیر کمال راهنمایی می کند. این هدایت اختیاری است. خداوند در قرآن می فرمایند: إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا[5] می فرماید ما راه را نشان دادیم؛ چاه هم معلوم است. این شیطان، این نفس، این خدا و پیغمبر.

خداوند می فرماید وَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ[6] اگر [خدا] مى خواست مسلماً همه شما را هدايت مى كرد. اگر خدا می خواست می توانست جبری همه مردم را به زور و جبری هدایت کند؛ مثل فرشتگان که گناه نمی کنند. همه را اهل ایمان، نماز خوان بکند؛ یک نفر هم جهنمی نشود. ولی این دیگر حکمت نداشت با بهشت و جهنم سازگار نبود. مثل یک معلم که از ابتدای سال بگوید همه را نمره قبولی می دهم. این دیگر اختیاری در کار نیست. خداوند می فرماید وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَيْنِ[7] و هر دو راه [خير و شر] را به انسان نشان دادیم. اختیار هم دادیم. هرکس هر راهی را که می خواهد برود.

سوم هدایت از روی لطف پروردگار؛ خداوند می فرماید: وَالَّذِينَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدًى[8] اگر کسی آمد در مسیر هدایت و بندگی و مؤمن شد، ما هم به او توفیق می دهیم و لطفمان را به او زیاد می کنیم. خوشا به حال کسی که چتر لطف الهی بر سر او باشد. می فرماید شما یک قدم بیایی من چند قدم می آیم. شما مرا بخوانید من جواب می دهم. شما توبه کنید من می بخشم. شما توکل کن من زندگی ات را تأمین می کنم. شما شکر کن من بیشتر می دهم. اما کسی که خدا را نمی خواند، شکر و توکل نمی کند تقصیر خودش است که خودش را محروم کرده است.


هدایت نعمت بسیار بزرگی است

سوال علامت انسانهای هدایت شده چیست؟ عوامل هدایت چیست؟ پاسخ به این سؤال در قرآن آمده است.

اولین عامل هدایت "ایمان" است. خدا در قرآن می فرماید: إِنَّ اللَّـهَ لَهَادِ الَّذِينَ آمَنُوا إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ[9] خداوند اهل ایمان را به راه راست هدایت می کند. خدا کسی را که ایمان بیاورد هدایت می کند.

اسلام با ایمان فرق دارد. هر کسی که به وحدانیت خدا و نبوت پیامبر (ص) شهادت بدهد این مسلمان است. این اسلام زبانی است. اما ایمان غیر از اسلام است. بالاتر از مسلمانی است. ایمان یعنی عقیده؛ یعنی قبول داشته باشد و عمل هم بکند. کسی ایمان داشته باشد عمل نکند فایده ای ندارد.

پیغمبر (ص) در مسجد رو کردند به اصحاب فرمودند که سه چیز است که اگر داشته باشید دنیای شما کامل است: مَن أمسى وأصبحَ وعِندَهُ ثَلاثٌ فقد تَمَّت علَیهِ‏النِّعمَةُ فی الدُّنیا: مَن‏أصبَحَ وأمسى مُعافىً فی بَدَنِهِ، آمِنا فی سَرْبهِ، عِندَهُ قُوتُ یَومِهِ، فإن کانَت عِندَهُ الرّابِعَةُ فَقد تَمَّت علَیهِ النِّعمَةُ فی الدُّنیا والآخِرَةِ؛ وهُو الإیمانُ.[10] هر که شب و روز خود را سپرى کند و از سه چیز برخوردار باشد نعمت دنیا بر او تمام شده است: کسى که صبح و شامش را در تندرستى و آسایش خاطر گذراند و خوراک روز خود را داشته باشد و اگر چهارمین نعمت را هم داشته باشد ، نعمت دنیا و آخرت را کامل دارد و آن(چهارمین) نعمت ایمان است.

دومین عامل هدایت "توبه" است. اولا خوبست انسان گناه نکند و اگر خطا کرد توبه کند. وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ أَنَابَ[11] هر كس را كه [به سوى او] بازگردد، به سوى خود راه مى نمايد. هرکجا انسان می بیند دارد اشتباه می کند برگردد. هرکجا می بیند دارد خطا می کند باز گردد. یک کاری باید کرد که ورق های باقیمانده از عمرمان بهتر باشد. امیر المؤمنین علی (ع) می فرماید آنکه دو روزش باهم برابر باشد ضرر کرده است.

سومین عامل هدایت عبارت است از "تلاش"؛ خداوند در قرآن می فرماید: وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا.[12] خداوند می فرماید شما تلاش کنید من هدایت می کنم. کسی که از خدا توفیق می خواهد خودش هم تلاش کند و قدم بردارد.

چهارمین عامل هدایت "قرآن" است. خداوند در قرآن می فرماید: إنَّ هَـٰذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ[13] قرآن عامل هدایت است. روزی یک آیه هم شده است از قرآن بخوانیم و در معنی آن آیه تفقه کنیم.

پنجمین عامل هدایت "اهل بیت عصمت و طهارت (ع)" که چراغ هدایت اند. در زیارت جامعه کبیره آنها را عامل هدایت می خوانیم: السَّلامُ عَلَى أَئِمَّةِ الْهُدَى وَ مَصَابِيحِ الدُّجَى وَ أَعْلامِ التُّقَى. سلام بر پيشوايان هدايت، و چراغ هاى تاريكى، و پرچم هاى پرهيزگارى.

از خداوند می خواهیم  روز به روز عوامل هدایت را در ما تقویت بفرماید.

 



[1] سوره بقره، آیه 2
[2] سوره بقره، آیه 213
[3] سوره بقره، آیه 258
[4] سوره طه، آیه 50
[5] سوره انسان، آیه 3
[6] سوره نحل، آیه 9
[7] سوره بلد، آیه 10
[8] سوره محمد، آیه 17
[9] سوره حج، آیه 54
[10]  تحف العقول، 36
[11]  سوره رعد، آیه 27
[12] سوره عنکبوت، آیه 69
[13] سوره اسراء، آیه 9


نظر شما



نمایش غیر عمومی