ارسال به دوستان
کد خبر : 33106
تاریخ انتشار : 9/5/2013 3:16:00 PM

خطیب: حجت الاسلام والمسلمین دکتر ترابی

جامعیت اسلام و نقش مسجد

آیا اسلام دین جامع و کاملی است و به همه­ی نیازهای انسان چه مادی و چه معنوی پاسخ میگوید؟ آیا در دین و متن اصلی آن یعنی قرآن کریم جواب همه­ی احتیاجات بشر یافت می­شود؟ آیا این انتظار معقول است که آنچه مربوط به انسانیت و جایگاه انسان است و راه حل مشکلات اوست در قرآن جستجو شود؟

بسم الله الرحمن الرحيم

 

الحمد لله ربّ العالمين و الحمد لله الذی لا مُضادّ له في مُلكه و لا مُنازِعَ لَهُ في أمره. الحمدالله الذی لا شريك لَهُ في خلقه ولا شبيه لَهُ في عَظَمَتِه (جزء من دعاء الإفتتاح) وصلّی الله علی سيدّنا ونبيّنا محمّد صلّی الله عليه وعلی آله الطاهرين واصحابه المنتجبين.

عبادالله ! أُوصيكم و نفسي بتقوی الله و اتّباع امره و نهیه.

 آیا اسلام دین جامع و کاملی است و به همه­ی نیازهای انسان چه مادی و چه معنوی پاسخ میگوید؟ آیا در دین و متن اصلی آن یعنی قرآن کریم جواب همه­ی احتیاجات بشر یافت می­شود؟ آیا این انتظار معقول است که آنچه  مربوط به انسانیت و جایگاه انسان است و راه حل مشکلات اوست در قرآن جستجو شود؟

در این زمینه دیدگاه های متفاوتی ارائه گردید که عمده دو دیدگاه است: یکی اثباتی ( ایجابی) و دیگری سلبی: 

ـ دیدگاه اول که مورد قبول و پذیرش ما می باشد  این است که دین درباره­ی هر آنچه که در هدایت و سعادت بشر لازم است قانون دارد و همهء ابعاد فردی و اجتماعی را مورد توجه قرار داده است و انسان را به سعادت دنیا و آخرت فرا می خواند.

قرآن کریم در آیه 38 سوره انعام به این نظریه تصریح می­فرماید: « مَّا فَرَّطْنَا فِي الكِتَابِ مِن شَيْءٍ ثُمَّ إِلَى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ» 

      در روایات نیز به این دیدگاه اشاره شده، چنانکه در اصول کافی بابی است تحت عنوان « الردّ إلی الکتاب و السنة و انه ليس شی ءٌ من الحلالِ و الحرامِ و جميعُ ما يحتاج اليه الناس إلّا و قد جاءَ فيه کتابٌ او سنةٌ» در این باب به روایاتی اشاره شد ، که مضمون آن اینست که قرآن تبییان کل شی است و هر چیزی که مورد نیاز بشر بوده ، در آن بیان شده است « والله ما ترک شیئا یحتاج الیه العباد»

 

علامه طباطبائی ذیل آیه شریفه سوره انعام می فرماید : مفسران گفته اند که مراد از کتاب در این آیه، کتاب علم الهی و لوح محفوظ است نه کتاب شریعت و قانون الهی.

بنابراین تنها کسی به همه­ی حلال و حرام دسترسی دارد که به خزانه ی علم الهی دسترسی داشته باشد و آن انسان معصوم است.

ملا صدرا آن حکیم الهی، در شرح احادیث یاد شده، ادّعای مذکور را به صورت کلّی پذیرفته و معتقد است که قرآن پاسخگوی تمامی نیازهای انسان است، اما می­گوید: طریق و راه معرفت به تمامی حقائق و معارف قرآن کشف و شهود دانسته است که با تصفیه باطن حاصل می شود نه اینکه فقط از ظاهر الفاظ قرآن برداشت شود.

از سخن ملاصدرا استفاده می­فهمیم که فهم حقایق قرآن به انسان معصوم بر می گردد چون تنها اوست که قادر بر کشف و شهود تام از حقایق اشیاء است و لذا تنها اوست که می تواند به همه­ی سؤالات مردم و احتیاجات جامعه ی بشری پاسخ گوید. البته دانشمندان دینی و علمای ربّانی نیز که ابواب و درهای حقائق به روی آنها گشوده شده خواهند توانست به حسب توان و طاقت و استعداد و تلاش خود به بعضی از مراتب حقایق مکتوم در قرآن دست یابند.

 

علامه شعرانی با اشاره این مطلب می فرماید: اولیای الهی به واسطه­ی قرآن از مرتبتی از معرفت نسبت به خداوند برخوردار می شوند که با آن معرفت، علم به جمیع حقائق اشیاء پیدا می­کنند .

در توضیح فرمایش علامه شعرانی باید گفت: اولیاء الهی دو گروه هستند:

گروه اول: اولیاء خاص که اشخاص معینی هستند و پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله از آنان نام برده و آنها دوازده نفرند. آنها تمام حقایق و معارف قرآن را می فهمند و در فهم خود هیچگاه دچار خطا نمی شوند.

اما گروه دوم اولیاء عام هستند یعنی مجتهدینی که علاوه بر تلاش علمی و تحصیل دانش، بر هوای نفس و خواهش­های نفسانی خود مهار زده اند و به لطافت روحانی و درجات معنوی بالایی رسیده اند. این فقها می توانند به حسب توان خود معانی و مقاصد قرآن کریم را طبق شرایط مکان و زمان پاسخ سؤالات و حل مشکلات بشر را به دست آورند. نتیجه ­گرفتیم که اسلام برای همه نیازهای بشر پاسخ دارد و این همان معنای جامعیت دین است.

چنین نگاهی به دین به انتخاب سبک زندگی دینی بر مدار قرآن کریم منجر می شود تا این آیه شریفه محقق گردد که : قل ان صلاتی و نسکی و محیای و مماتی لله ربّ العالمین. انعام/ 6

یکی از تجلیات و جلوه های جامعیت دین همه جانبه بودن مساجد است؛ زیرا مسجد نماد و نشانه ی اسلام است. معنای جامع بودن مسجد این است که در مسجد علاوه بر عبادت خاص باید همه ی جوانب مطلوب دین باید در حد امکان وجود داشته باشد، مانند: ارتباطات اجتماعی و حل مشکلات جامعه انسانی و گسترش روابط بین افراد جامعه و پایه ریزی پیوندهای خانوادگی و رفع گرفتاری از مؤمنین و آموزشگاه درس و علم و تربیت انسان و دریافت معارف و علوم صحیح انسانی و عقلی و محل برطرف ساختن نزاع و اختلافات و نقطه ی همدلی و وحدت بین مردم.

و این همه جانبه بودن مسجد تنها به دست امام مسجد تحقق نخواهد یافت بلکه نیازمند مشارکت همه ­ی افراد مسلمان و نمازگزاران در جنبه های مادی و معنوی است. این امور مسجد را سر زنده و با نشاط می سازد و زنده بودن مسجد آباد شدن دنیا و آخرت انسان هاست. 

دیدگاه دوم در باره­ ی جامعیت دین و نقد آن ان شاء الله در بحث آینده بیان خواهد شد.


نظر شما



نمایش غیر عمومی