ارسال به دوستان
کد خبر : 84387
تاریخ انتشار : 10/2/2015 2:29:27 PM

اهمیت واقعه غدیر خم

خطیب: آیت الله دکتر رمضانی امام و مدیر مرکز اسلامی هامبورگ
تاریخ: 02.10.2015

http://fa.izhamburg.de/files/141/Image/Articles/1393/6/28/3073402041ad447a95afbbd8bd9b6184.jpg

بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله ربّ العالمين و الحمد لله الذی لا مُضادّ له في مُلكه و لا مُنازِعَ لَهُ في أمره. الحمدالله الذی لا شريك لَهُ في خلقه ولا شبيه لَهُ في عَظَمَتِه (جزء من دعاء الإفتتاح) وصلّی الله علی سيدّنا ونبيّنا محمّد صلّی الله عليه وعلی آله الطاهرين واصحابه المنتجبين. 

عبادالله ! أُوصيكم و نفسي بتقوی الله و اتّباع امره و نهیه.

با توجّه به اینکه امروز هیجدهم ذی الحجه است و روز عید غدیر خم است و برای همه ­ی مسلمانان خصوصاً شیعیان عید است، لازم است در این­خصوص مطالبی مورد اشاره قرار گیرد.

پر واضح و روشن است که این حادثه در آخرین حج پیامبر اکرم(ص) که به حجة الوداع مشهور شده، اتفاق افتاده است و همه علمای اسلام (اعم از سنی و شیعه) بر اصل این واقعه اتفاق نظر دارند. لذا وقتی به راویان حدیث غدیر توجّه کنیم نام اهل البیت گرامی رسول خدا(ص) یعنی امام علی(ع) فاطمه زهرا(س)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، و در مرتبه بعدی نام حدود 110 تن از صحابه پیامبر اسلام مشاهده می شود. همچنین در میان تابعین، جریان غدیر توسط 82 تن نقل شده است. پس از تابعین نیز در میان علمای اهل تسنن از قرن دوم تا سیزدهم 360 تن حدیث غدیر را در آثار خود ذکر کرده­اند؛ که 3 تن از مولّفین کتب صحاح ستّه (صحاح شش­گانه)[1] و دو تن از پیشوایان فقهی اهل تسنن نیز در شمار این بزرگان جای دارد. و در میان محدثین و علمای شیعه نیز افراد فراوانی حدیث غدیر را در کتب مختلف ذکر نموده اند که در این میان می توان از شیخ کلینی، شیخ صدوق، شیخ مفید و سیدمرتضی نام برد.

آنچه بر اهمیت این جریان، می افزاید نزول دو آیه از قرآن کریم یکی آیه 67 سوره مائده،[2] و دیگری آیه 3 سوره مائده،[3] در ارتباط با این رویداد بزرگ تاریخی است. که بر اساس نظر مفسران مشهور (سنی و شیعه)، شأن نزول آیات مزبور مربوط به جریان غدیر خم می باشد. [که همه­ی این­ها سندی محکم و برهانی قاطع بر وقوع این جریان است.]

بی­ شک جریان غدیر فقط یک واقعه تاریخی نیست که از این جهت به آن توجه شود، بلکه درکی عمیق برای حفظ دستاوردهای بعثت همه­ی پیامبران الهی و خصوصاً پیامبر اکرم(ص) است و به تعبیر دقیق تر تداوم و استمرار خط و آموزه های نبوت است. به این بیان که در حقیقت، جریان رسالت را به امامت پیوند می دهد و در تعیین صحیح مسیر اسلام و مسلمانان نقش محوری و اساسی دارد؛ زیرا حفظ دستاوردهای رسالت و فهم دقیق و جامع از قرآن بدون پیام غدیر ممکن نیست. و این اعترافی است از سوی همه که اگر امیرالمؤمنین(ع) نبود تا در صحنه های مهم قضاوت کند، بسیاری هلاک می شدند؛ زیرا به اعتراف شیعه و سنی حضرت علی(ع) در میان صحابه از برترین ها بوده است و پس از پیامبر اکرم(ص) همه­ی کمالات انسانی را دارا بوده است. چراکه بر اساس آیه­ی مباهله،[4] حضرت علی(ع) جان و نفس پیامبر اکرم(ص) دانسته شده است. و برای هیچ کس به غیر از امیرالمومنین(ع) ادعای عصمت و طهارت نشده و آن حضرت یکی از شخصیتهای آیه­ی تطهیر است،[5] و اگر اراده­ی الهی که در جریان غدیر توسط پیامبر اکرم(ص) ابلاغ گردید، عملی می شد! مسیر و روند جامعه­ی اسلامی به گونه ی دیگری رقم می­خورد. و به همین جهت «ولتر» فیلسوف مشهور فرانسوی ضمن اظهار تأسف در خصوص این قضیه، می­گوید:

«آخرین اراده محمّد(ص) انجام نشد، او علی را به جای خود منصوب کرد».

به همین جهت این روز برای همه عید است. چراکه زیاد بن محمّد می گوید به امام صادق(ع) عرضه داشتم: آیا مسلمانان عیدی غیر از عید قربان و عید فطر و روز جمعه دارند؟ آن حضرت فرمود: آری روزی که رسول خدا(ص) امیرمؤمنان علی(ع) را منصوب کرد،[6] و در کلام رسول خدا(ص) آمده است که روز غدیر خم برترین عیدهای امت اسلام است،[7] و آن روزی است که آن روز خدای تعالی دینش را تکمیل، و نعمت را بر امت پیامبر(ص) تمام نموده و اسلام را دین آنان قرار داده است. و نیز در تعبیر امام رضا(ع) از حدیث امام صادق(ع) نقل شده که آن حضرت فرمود: روز غدیر خم، در آسمان مشهورتر از زمین است.[8]

اگر جریان غدیر به درستی فهمیده و تبیین شود، برای اسلام و مسلمانان مفید خواهد بود و مهمترین عامل ارتقاء و رشد فکری و معنوی مسلمانان در دنیا خواهد شد. و چه بسا عامل پیوند همه­ی مسلمانان شود؛ زیرا از دستاوردهای غدیر وحدت میان همه­ی مسلمانان است که با رهبری واحد جامعۀ اسلامی را به تبعیت و پیروی از قرآن رهنمون می سازد و روح و حقیقت اسلام را که عقلانیت و معنویت و عدالت است در جامعه حاکم می نماید.

بسیار روشن است چنین فهمی از اسلام برای انتشار رحمة للعالمین بودن پیامبر اکرم(ص) [خواهد بود]. و در پی آن سبب زمینه سازی برای تشکیل جامعه­ی آرمانی و تمدن واقعی انسانی خواهد شد. به این جهت که امروز جامعه­ی بشری تشنه­ی این درکِ جامع و صحیح از اسلام است. لذا می­بایست با الگوپذیری از مدیریت اخلاقی پیامبر اکرم(ص) جامعه بشری و اسلامی به سوی عدالت اجتماعی حرکت نماید تا هیچ­گونه ظلمی به هیچ انسانی انجام نگیرد. به همین جهت این فهم از غدیر برای امروز جامعه­ی اسلامی ضروری است؛ و اگر اغراض شخصی و منافع گروهی کنار گذاشته شود و آحاد جوامع اسلامی برای اسلام دلسوز باشند باید حرکت خود را در این مسیر جهت دهی کنند. و همچنین مسلمانان با توجّه به مشترکات فراوان در مسیر وحدت امت اسلام حرکت کنند. که این مسأله مهمترین دغدغه­ی پیامبر اکرم(ص) بوده است، و به همین دلیل اجرای فرمان الهی در غدیر خم توأم با رسالت پیامبر اکرم(ص) بوده و بدون آن، دین به کمال خود نرسیده است و رسالت پیامبر اکرم (ص) انجام نمی گرفت و بی­شک آن حضرت برای امور آینده مسلمانان نسبت به هر کسی دلسوزتر بوده و باید به نحو صحیح این فرمان را اجراء می کرد. که این موضوع از جزئیات مسأله غدیر کاملا مشهود است؛ زیرا منتظر ماندن افرادی که هنوز به آن محل نرسیده بودند، و نیز بازگشت برخی از حجاج از مسیری که جلو رفته بودند، و آن همه مقدمات و سخنرانی پیامبر اکرم(ص) اهمیت این موضوع را روشن می کند. و راهی برای انکار اصل جریان غدیر و یا تحریف معنای ولایت باقی نمی ماند. زیرا با مراجعه به قرآن و روایات و نیز بررسی دقیق این حادثه و جریان بسیار مهم و حیاتی، این معنا از ولایت (یعنی رهبری و سرپرستی جامعه اسلامی توسط بهترین فرد ) مقصود پیامبر اکرم(ص) بوده است. و رضایت خدا و رسول اکرم(ص) و اکمال دین و اتمام نعمت برای خدای تعالی و رسول گرامیش(ص) مهم بوده است. نه مسئله دوستی با آن حضرت(ع) که آنقدر مسأله مخفی و پیچیده ای نبوده که با این همه مقدمات، آنهم در مکانی نظیر غدیر خم مورد تأکید قرار گیرد. و حال آن­که در گذشته به طور مکرر این اتفاق ـ دوستی و مودت حضرت علی(ع)ـ افتاده بود، و ضرورتی نداشت که این همه شرائط و مقدمات برای ابلاغ این موضوع فراهم گردد. علاوه بر آن، این موضوع نیاز به این همه تبریک گفتن و توقف در آنجا برای بیعت و مانند آنها نبود. بدین جهت بی شک ولایت در این عبارت «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» که مورد اتفاق همه­ی علمای شیعه و سنی است، در حد محبت و نصرت نبوده و بلکه در حد ولایت خدا و پیغمبر اکرم(ص) است؛ که فرمود: «النَّبِيُ‏ أَوْلى‏ بِالمُؤْمِنينَ مِنْ أَنفُسِهِم‏»[9] و یا در آیه­ی دیگری که می­فرماید: «إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذينَ آمَنُوا الَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ»‏.[10]

یادآوری این نکته هم ضروری است که مرور این حادثه نه تنها افزودن بر اختلاف (شیعه و سنی) نیست، بلکه به نظرما تأکید بر دقت و فهم دستاوردهای آن واقعه­ی عظیم است. که امروزه برای اتحاد جوامع اسلامی سودبخش و بلکه یک امر ضروری خواهد بود ضمن آنکه این حادثه که مربوط به استمرار جریان و خط نبوت است، و نیز برای حفظ و صیانت مسلمانان از اختلاف، امری ضروری است. زیرا رهبری واحد برای امت اسلام به اقتدار جوامع اسلامی خواهد افزود و آنها را بر تحقق عدالت اسلامی و انسانی مصمم تر خواهد کرد، و به هیچ وجه نباید هراسی به خود راه داد. بلکه چه بسا دشمنان اسلام تلاش می کردند که این جریان مهم که نتیجه­ی آن وحدت میان مسلمانان است، برای مسلمانان بازگو نگردد. و نوشته هایی که درباره­ی غدیر وجود دارد، در دنیا منتشر نشود.



[2] . «يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفعَلْ فَما بَلَّغتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي القَوْمَ الكافِرين‏».

[3]اليَوْمَ أَكمَلتُ لَكُمْ دينَكُمْ وَ أَتمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتي‏ وَ رَضيتُ لَكُمُ الإِسْلامَ ديناً».

[4]فَمَنْ حَاجَّكَ فيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ العِلمِ فَقُل تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنفُسَنا وَ أَنفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِل فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الكاذِبين‏» (آل­عمران:61).

[5] . «إِنَّما يُريدُ اللَّهُ لِيُذهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ البَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطهيراً» (احزاب:33).

[6] . «وَ رَوَى زِيَادُ بْنُ‏ مُحَمَّدٍ قَالَ:‏ دَخَلتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام، فَقُلتُ‏ لِلمُسْلِمِينَ عِيدٌ غَيْرُ يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَ الفِطرِ وَ الأضحَى قَالَ نَعَمْ اليَوْمُ الَّذِي نَصَبَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَمِيرَ المُؤْمِنِينَ(علیه السلام)». (طوسى، محمد بن الحسن، مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد، ج2 ص736).

[7] . «یوم‏ الغدير افضل‏ اعياد امّتى». (ابن طاووس، على بن موسى، الطرائف، ص313).

[8] . «إِنَّ يَوْمَ الغَدِيرِ فِي السَّمَاءِ أَشهَرُ مِنهُ فِي الأَرْض‏». (طوسى، محمد بن الحسن‏، تهذيب الأحكام، ج6، ص24)‏.

[9] . احزاب: 6.

[10] . مائده: 55.


نظر شما



نمایش غیر عمومی