ارسال به دوستان
کد خبر : 189679

خانواده در قرآن کریم 36 (نیاز به نام نیک)

خطیب: حجت الاسلام والمسلمین دکتر ترابی

تاریخ
:22.07.2017 

موضوع: نیاز به نام نیک

 
بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله ربّ العالمين و الحمد لله الذی لا مُضادّ له في مُلكه و لا مُنازِعَ لَهُ في أمره. الحمدالله الذی لا شريك لَهُ في خلقه و لا شبيه لَهُ في عَظَمَتِه. وصلّی الله علی سيدّنا ونبيّنا محمّد صلّی الله عليه وعلی آله الطاهرين واصحابه المنتجبين. عبادالله، أُوصيكم و نفسي بتقوی الله و اتّباع امره و نهیه. قال الله الحکیم فی محکم کتابه.

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم:   «وَاجْعَل لی لِسانَ صِدْقٍ فِی الْآخِرِینَ»

مقدّمه

در خطبه­ های گذشته از آثار و برکات خانواده و همسرداری سخن گفتیم و دانستیم هر انسان عادی در کنار نیازهای مادی، 20 نیاز عاطفی هم دارد که خانواده بهترین محمل برای به دست آوردن حمایت­های عاطفی در این موارد است. تا کنون درباره­ی شانزده مورد از نیازهای عاطفی سخن گفتیم که عبارت بودند از: نیاز به «محبّت»، «احترام»، «قبول عذر»، «امنیت»، «قدردانی و تشکّر»، « ابراز وجود»، «تعریف و تحسین»، «تأیید و پذیرفته شدن»، «خوب درک شدن»، «محفوظ ماندن حریم خصوصی»، «تعلّق و همبستگی اجتماعی»، «نیاز به احساس پاک بودن»،  «احساس قدرت و توانایی» و «مورد اعتماد و اطمینان بودن، «احساس توانگری و دارا بودن» و «نیاز به نظم و انضباط». و امروز بإذن الله به هفدهمین نیاز عاطفی انسان و نقش مثبتی که خانواده در این­باره می­تواند ایفا کند می­پردازیم. موضع بحث نیاز به «نام نیک» است که البته این هفته به خاطر مصادفت ایام با محرم به صورت کوتاه بحث خواهیم کرد.

مطلب اوّل: (معنا و فائده­)

احساس خوشایندی نزد دیگران به انسان اعتماد به نفس می دهد واحساس کرامت و عزت نفس کنونی او را افزایش می دهد. اغلب وقتی می خواهیم برای کسی خوشایند باشیم زیباترین لباس های خود را می پوشیم. علت این اقدام بخشی مربوط به جلب تأیید و نیاز به تأیید دیگران است و بخشی هم به نیاز به خوشایند بودن و نام نیک است. داشتن نام نیک نزد دیگارن یکی از نیازهای عاطفی ادمی است که در دعاهی قرآنی هم آمده و چنین درخواستی را از خداوند به عنوان مهمترین منبع تأمین نیاز داردند. البته در مکتب اگزیستانیسالیزم همه چیز را به درون خود آدم ربط می دهند ولی ما ضمن احترام به این نوع نگاه آن را ناقص می شمریم و معتقدیم در عین مسؤولیت انسان و مهم بودن کنش درونی و اراده او حتما طلب توفیق و استمداد از نیروهای غیبی عالم و وسیله جویی از حقایق موجود در عالم و ارتباط با آنها جهت تأمین هر نوع نیاز در طول یک تلاش است. اراده انسان در طول اراده الهی اگر قرار گیرد حتما با واقعیت سازگار تر است و بهتر به ثمر می رسد و حتی مفید تر خواهد بود. واجعلنا للمتقین اماما.  

مردم سه گروهند:

1ـ کسانی که دیگران برای آنها اصلا مهم نیست ـ 2ـ دیگران برای آنه همه چیزند و درجه اول اهمیت را دارند ـ3ـ کسانی که دیگران برای آنها مهم هستند ولی تا زمانی که تقاضا و انتظارات آنها در چارچوب منطقی و معقول و خدا پسند قرار دارد.

مطلب دوم: معنای آیه شریفه

موضوع این است که انسان نیاز دارد نزد دیگران خوش نام باشد و از او به نیکی یاد شود.

از جمله آیاتی که در قرآن کریم برای این معنا ممکن است بدان استشهاد شود آیه شریفه ای است که در صدر بحث تلاوت شد. این آیه معانی متعددی ممکن است داشته باشد، از جمله:

1ـ جناب ابراهیم علیه السلام از حضرت حق سبحانه و تعالی خواست تا در آینده از نسل او کسی (پیامبری) قرار دهد که مردم را به آیین توحید دعوت کند؛ کسی که به راستی ابراهیم وار سخن بگوید و زبان گویای او باشد. گویی برای ظهور پیامبری از نسل خود یعنی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم دعا فرموده است.

 جناب ابراهیم علیه السلام از حضرت حق سبحانه و تعالی خواست تا در آینده در میان مردم، انسان هایی پدید آیند که او و آیین توحیدی اش را تصدیق کنند و به راه او ایمان آورند و آشکارا با صدای رسا و براهین محکم، حقانیت راهش را تأیید کنند. در واقع خواسته اش این بود که در آینده اهل توحید در مقابل اهل باطل فرصت عرض اندام پیدا کنند و جامعه­ی دینداران و مؤمنین شکل بگیرد.

3ـ جناب ابراهیم علیه السلام از حضرت حق سبحانه و تعالی خواست تا آیندگان قضاوت درست و خوبی از او کنند و از او و راه و منش او به نیکی یاد کنند و ذکر خیر نمایند؛ تا خیر گسترش پیدا کند. در واقع خواسته­اش این است که آن قدر در انجام خیر، خوبی، تقوی و عبودیت توفیق الهی یابد که مثال اعلای توحید برای همگان گردد که حجّت برای انجام تکلیف تحت شرایط دشوار گردد و دیگران هم این راه را الگوی خود قرار دهند.   

طبق احتمال اخیر این آیه شریفه مربوط به بحث کنونی ما یعنی «نام نیک» است. چه این که آیات دیگری هم در قرآن کریم وجود دارد که این احتمال در مورد آنها می رود، مانند: «وَجَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ عَلِیاً» (سوره مریم، آیه 50) و از رحمت خود به آنان بخشیدیم و برایشان در میان مردم ستایشى راستین و والا قرار دادیم.

و برخی از مفسرین همین احتمال را قبول کرده اند:

واجعل لي لسان صدق في الآخرين أي واجعل لي ذكرا جميلا بعدي أذكر به، ويقتدى بي في الخير ، كما قال تعالى «وتركنا عليه في الآخرين سلام على إبراهيم كذلك نجزي المحسنين» (قال مجاهد و قتاده):  واجعل لي لسان صدق في الآخرين  يعني : الثناء الحسن . قال مجاهد : وهو كقوله تعالى : وآتيناه أجره في الدنيا وإنه في الآخرة لمن الصالحين ) العنکنبوت /27) وكقوله: وآتيناه في الدنيا حسنة وإنه في الآخرة لمن الصالحين ) النحل : 122 قال ليث بن أبي سليم : كل ملة تحبه وتتولاه . وكذا قال عكرمة: وقوله: ﴿وَاجْعَــــلْ لِي لِسَانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ﴾: يعني الثناء الحسن بين الناس، أُذكر بالخير، والثناء الطيّب في باقي الأمم الآتية من بعدي، ((وهذا يتضمّن سؤال الدوام والختام على الكمال، وطلب نشر الثناء عليه، وهذا ما تتغذى به الروح من بعد موته؛ لأن الثناء عليه يستدعي دعاء الناس له، والصلاة والتسليم جزاء على ما عرفوه من زكاء نفسه . فاستجاب اللَّه دعاءه، ((فوهب له من العلم والحكم، ما كان به من أفضل المرسلين، وألحق بإخوانه المرسلين، وجعله محبوباً مقبولاً، مُعظَّماً مُثنىً عليه في جميع الملل، في كل الأوقات))( وفي كل الأزمنة. ((وقد أخذ أهل العلم من هذه الدعوة الترغيب في العمل الصالح الذي يكسب  العبد به الثناء الحسن، ويورّثه الذكر الجميل، إذ هو الحياة الثانية، كما قيل: ( قد مات قوم وهم في الناس أحياء) أي بذكرهم الطيّب، وسيرتهم العطرة)) ((روى أشهب عن مالك قال: قال اللَّه عز وجل ﴿وَاجْعَلْ لِي لِسَانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ﴾: لا بأس أن يحب الرجل أن يُثنى عليه صالحاً، ويُرى في عمل الصالحين، إذا قصد به وجه اللَّه تعالى)) بعد أن سأل الله سعادة الدنيا سأل الله سعادة الأخرى الأبدية : قوله: ﴿وَاجْعَلْنِي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيمِ﴾

خطبه دوم:

 مهمترین مناسبت هفته از نظر اسلامی مسأله ایام شهادت سبط النبی الاعظم یعنی امام حسین علیه السلام است. حرکت امام حسین علیه السلام به گونه ای بود که نام نیک او و اصحابش تا ابد بر اریکه ی عالم نقش خواهد بست و اسوه و مقتدای بشر خواهد بود. این همه توصیه به زیارت آن حضرت و یادکرد او در زبان معصومین علیهم السلام به همین جهت بوده است. حتی طبق روایات اسلامی انبیاء قبل از به دنیا آمدن ایشان از او نام نیک داشتند و به عظمت او اقرار و اذعان داشتند. این عظمتی است که خداوند به ایشان بخشید! برترین نام خوش!

امام حسین علیه السلام به لحاظ تاریخی و جغرافیایی حرکت خود را در درون جامعه ای که ادعای دین داری داشت شروع فرمود و قیام آن حضرت در اصل یک اصلاح طلبی در درون امت جدش بود نه در جامعه بت پرست یا در میان غیر مسلمانان. با این حال، وجود عناصر نرم افزاری در این حرکت به آن ارزش جهانی و ابعاد فراملیتی بخشید و دامنه­ی این تزاید به گونه ای است که به صورت روشن می توان گفت ایشان برای احیای انسانیت و نجات جامعه از آفت های بی دینی حرکت خود را شروع کرد و اسوه بشر برای امروز و فرداست.

ذکر و نام و یاد اباعبدالله علیه السلام ماندگار شد چون کار او صبغه الله و رنگ و بوی خدایی داشت: «وبذل مهجته فيك ليستنقذ عبادك من الجهالة وحيرة الضلالة» هر چه خدایی باشد ماندگار است و هر چه خدایی تر باشد ماندگار تر است چون از دامنه تغیّر زمان و مکان با عالم ثبات و بی زمان و بی مکان گره و پیوند می خورد و وجه الله می شود و مشمول قانونی مستفاد از این آیه شریفه می گردد که: کل شیء هالک الا وجهه. آنهایی که برای چند روز دنیا در صددند مردم را بفریبند ماندگار نخواهند بود و تاریخ در مورد آنان قضاوت خوبی نخواهد داشت و آنها هم در نهایت به نتایجی که دوست دارند نخواهند رسید. اگر نژاد پرستان تاریخ به آرزوهای خود رسیدند این حزب ها نیز کامروا خواهند شد!

 السلام علیک یا اباعدالله و علی الارواح التی حلت بفنائک   



نظر شما



نمایش غیر عمومی