ارسال به دوستان
کد خبر : 10794
تاریخ انتشار : 8/3/2012 11:04:00 PM

امامان مرکز

زندگی نامه امامان مسجد

منزلت امامت مسجد

بی تردید نقش امامان مسجد و مدیران مرکز اسلامی هامبورگ در شکل گیری تاریخ آن بی بدیل و ممتاز بوده؛ بلکه باید آنان را جزئی مهم از تاریخ این مسجد برشمرد. ریشه این امر در فرهنگ اسلامی  ـ خصوصاً شیعه ـ نهفته که در آن، امامان جماعت دارای مقامی بس ارجمندند و نمازگزاران و اهل مسجد احترام بسیاری برای امام قائل هستند و معتقدند نماز را باید امام عادل اقامه کند.

این در حالی است که امامان مسجد هامبورگ علاوه بر حقّ امامت در نماز، همواره از دو مزیّت دیگر نیز برخوردار بوده اند: یکی انتساب آنان به مرجعیت و تعیین آنان توسّط مراجع عظام و دیگری برخورداری از علم و شایستگی برای تصدّی این مقام معنوی.


حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد هادی مفتح ( امام کنونی مرکز)

حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد هادی مفتح در سال  1346در شهر قم متولّد شد. تحصیلات ابتدائی را در سال  1352 در تهران آغاز، و در سال  1364مدرک دیپلم خود را در رشته ریاضی فیزیک اخذ کرد. ایشان در نوجوانی و در سن 12 سالگی پدر خود را از دست داد و طعم تلخ قربانی خشونت و افراطی گری را چشید. پدر ایشان آیت الله دکتر محمد مفتح، از عالمان دینی و اساتید دانشگاه تهران، و از متفکران بزرگی بود که با هرگونه افراطی گری در دین به مقابله علمی برمی‏ خاست و به دست یک گروه خشونت طلب به شهادت رسید. 


تحصیل و تدریس

دکتر محمدهادی مفتح با رتبه 7 در کنکور سراسری ریاضی فیزیک سال 1364، تحصیل در رشته مهندسی برق الکترونیک را  در دانشکده فنی دانشگاه تهران آغاز نمود و در سال 1370 موفق به اخذ مدرک مهندسی برق-الکترونیک از دانشگاه تهران گردید. وی در سالهای  78-1375 به تحصیل در مقطع فوق لیسانس رشته علوم قرآن و حدیث در دانشکده اصول الدین قم با بهره گیری از محضر اساتیدی همچون علامه سید مرتضی عسگری و آیت الله محمد هادی معرفت، و در سالهای 87-1383 به تحصیل در مقطع دکتری رشته علوم قرآن و حدیث در دانشکده اصول الدین با استفاده از محضر اساتیدی همچون دکتر سید محمد باقر حجتی و آیت الله معرفت پرداخت. رساله دکتری ایشان با عنوان «نظریه قدرت برگرفته از قرآن و سنّت» در هفدهمین نمایشگاه بین المللی قرآن کریم به عنوان برترین پایاننامه در مقطع دکتری برگزیده شد. 

حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد هادی مفتح هم زمان با تحصیل در دبیرستان و دانشگاه به طی مدارج علمی حوزوی و حضور در دروس حوزه های علمیه تهران پرداخته، و از محضر اساتیدی همچون حضرات آیات سید رضی شیرازی، سید علی هاشمی گلپایگانی، سید حسن مصطفوی، سید حسین مصطفوی، و دکتر ابوالقاسم گرجی در فقه، اصول، و فلسفه بهره برد.

ایشان سپس با حضور در حوزه علمیه قم به تکمیل دروس سطح عالی حوزه نزد اساتیدی همچون حضرات آیات سید علی محقق داماد، حسن زاده آملی، حسن قدیری، اعتمادی، رضا استادی، و علی محمدی خراسانی پرداخت. وی جهت گذراندن دوره سربازی به مدت دو سال در تهران ساکن شد و از دروس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه تهران نزد حضرات آیات عظام سید علی خامنه ‏ای، و حاج آقا مجتبی تهرانی استفاده نمود. ایشان پس از بازگشت به قم از دروس خارج فقه و اصول و فلسفه حضرات آیات عظام فاضل لنکرانی، شبیری زنجانی، جوادی آملی، وحید خراسانی، و مؤمن قمی بهره ‏مند شد.

حجت الاسلام و المسلمین مفتح تدریس سطوح عالی در حوزه علمیه قم را با چندین دوره تدریس فقه، اصول، و فلسفه در سابقه علمی خود داشته، و از سال تحصیلی 1391 تا کنون به تدریس خارج فقه در حوزه علمیه قم اشتغال دارد.

دکترمحمدهادی مفتح از مهرماه 1387 با رتبه استادیار عضو هیئت علمی گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم بوده، و از بهمن ‏ماه 1394 رتبه علمی ایشان به دانشیاری ارتقاء یافته است و علاوه بر تدریس در این دانشگاه، در دانشگاه آزاد قم، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده اصول الدین، دانشگاه قرآن و حدیث، مدرسه عالی امام خمینی، مدرسه عالی تفسیر، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، و دانشگاه فرهنگیان به تدریس دروس تخصصی مقطع لیسانس، فوق لیسانس و دکتری پرداخته است و تا کنون راهنما و مشاور رساله ‏های دکتری و ارشد متعددی بوده است.


تحقیق و تألیف

دکتر محمد هادی مفتح صاحب تألیفاتی می باشد که از آن جمله می توان به سه کتاب نظریه قدرت برگرفته از قرآن و سنّت (1388، برنده جایزه کتاب فصل 1388)، بررسی نظریّه تحریف قرآن (1390)، شرق شناسی یا اسلام ستیزی (1395) اشاره کرد. وی مقالات متعددی را در مجلات علمی پژوهشی داخلی و خارجی تألیف و منتشر کرده است، که عناوین آن عبارتند از: جلوه ای از حاکمیت قانون گرا در احادیث سیره رسول الله(1389)؛ زبان قرآن از دیدگاه غزالی (1389)؛گستره دخالت حکومت و حق حاکمیت از منظر قرآن و نهج‏البلاغه (1390)؛ مکانت دلیل عقلی در اصول فقه نزد فریقین (1392)؛آیات الاحکام حج با رویکرد تطبیقی(1393)؛ سبک زندگی مدیران زمینه ساز (1393)؛ حریم خصوصی، عرصه اخلاق اجتماعی(1393)؛ فعالیت اجتماعی زنان در آراء مفسران فریقین با استناد به آیات 33 احزاب و 24 نساء (1394)؛ محدوده آزادی هنرمند در نسبت با حریم خصوصی اشخاص و اصناف (1394)؛ بررسی داوری آخوند خراسانی و امام خمینی، در مورد اعتبار روایات مستدرک الوسائل (1394)؛ «حق انتقاد» از منظر قرآن و سنت (1394)؛امکان سنجی اجرای نظریه حکمرانی خوب در جوامع اسلامی (1395)؛ تفسیر تطبیقی و تحلیلی آیه امامت در تفاسیر فریقین (1395)؛ قاعده اهم و مهم، و نظریه غیر اخلاقی توجیه (1395)؛ پیمان الست و نقد دیدگاههای مفسران درباره آیه میثاق (1395)؛ نقد نظریه اقتباس قرآن از ادب زمانه، با تحلیل دیدگاه یوسف دره حداد (1395)؛ سیره حضرت علی در ایجاد و گسترش انسجام اجتماعی، با تکیه بر نقش رسانه ملی (1395 جستاری تفسیری در حلیت نکاح با زنان اهل کتاب (1396)؛

Assignment and analysis of economic corruption and its economic consequences in Quran and Hadith (February 2016); Ethics in Politics, a Comparison between Machiavelli, Qur'an, and Ali (June, 2016); The Relation of Family and Society in New Models of Communication from Islamic Perspective (July, 2016); The Relationship between Governmental Popularity and its Religious Legitimacy (August, 2016); Transmitters of Hadith of Abu al-Qasim al-Khoei in General Reliability (December, 2016)


حضور در مجامع علمی

مقالات علمی متعددی از سوی دکتر محمد هادی مفتح در کنفرانسهای بین المللی داخلی و خارجی ارائه گردیده، که عبارتند از: ابداعات مرحوم آیه الله سید عبدالأعلی سبزواری در اصول فقه(1389، قم، ایران)؛ مدینه فاضله از منظر قرآن(1391، اصفهان، ایران)؛ سبک زندگی مدیران زمینه ساز(1393، تهران، ایران)؛ محدوده آزادی هنرمند در نسبت با حریم خصوصی اشخاص و اصناف(1394، قم، ایران)؛ معیارهای قرآنی سنجش سلامت جامعه(1395، قم، ایران)؛ قانون گذاری در حکومت دینی (مبانی، اهداف، و گستره) (1395، تهران، ایران)؛ امکان استنباط احکام واقعیتهای اجتماعی در پرتو قواعد (1396، قم، ایران)؛ حجیة ظواهر الکتاب علی وفق رأی الوحید البهبهانی(2015، کربلا، عراق)؛

The relationship between governmental popularity and its religious legitimacy (2014, Wroclaw, Poland); Ethics in Politics, a Comparison between Machiavelli, Qur'an, and Ali (2015, Wroclaw, Poland); Islamic Strategy of War and Peace (2017, Wroclaw, Poland)


حضور در مناصب اجرائی

دکتر محمد هادی مفتح در کنار تحصیل، تدریس و پژوهش های حوزوی و دانشگاهی، مسئولیت های اجرائی- علمی مختلفی را نیز عهده‏دار گشته است که از آن جمله می توان به: عضو هیئت مدیره و معاون فنی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (76-1372)، مؤسس و مدیر شبکه سراسری رادیو معارف (77-1376)، دبیر شورای عالی سیاستگذاری امور معارفی صدای جمهوری اسلامی ایران (84-1377)، مدیر گروه اقتصاد اسلامی در مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما (87-1384)، مدیر گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم (91-1389)، معاون آموزشی و پژوهشی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه قم (93-1391)، عضو هیأت امنای دانشگاه آزاد اسلامی استان همدان (95-1389)، نماینده وزیر علوم در هیأت نظارت بر تشکل‏های اسلامی دانشگاه قم (97-1394)، عضو هیئت مدیره انجمن قرآن پژوهی حوزه علمیه قم (97-1394)، عضو شورای منتخب و معاون پژوهش مجمع عالی تفسیر حوزه علمیه قم (97-1395)، اشاره کرد.

حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد هادی مفتح از شهریور سال 1397 در سن 51  سالگی به عنوان نماینده مرجع اعلای شیعه مسئولیت ریاست مرکز اسلامی هامبورگ و امامت مسجد هامبورگ را عهده دار گشته است. 

  

1ـ حجّت الاسلام و المسلمین استاد محمّد محقّقی لاهیجی

وی در سال 1289خورشیدی در لاهیجان به دنيا آمد. پدرش آقا میرزا کاظم، مردی پرهیزگار بود. او پس از تحصیلات ابتدایی در رشت به تهران رفت و ضمن ادامه­ تحصیل در مدرسه­ کمال الملک و دارالفنون با زبان فرانسه و روسی آشنا گردید. استاد محقّقی مقدمات ادبيات عرب را در مدرسه مروی تهران به پايان رساند و سپس برای تحصیل علوم حوزوی به مشهد مقدّس شتافت و در همان حال به تدریس رياضيات پرداخت.

سپس در بیست وسه سالگی به حوزه علمیّه قم آمد و در درس خارج آیت الله العظمی حاج شیخ عبدالکریم حائری شرکت کرد و همزمان به تدریس هيأت، فیزیک و سایر علوم طبیعی همّت گمارد. استاد محقّقی در طول تحصیل، از محضر بزرگان دیگری نیز بهره برد؛ از جمله: آيات عظام سیّد محمّدتقی خوانساری و سیّد شهاب الدین مرعشی نجفی؛ و نیز حضرات آيات محمّد همدانی؛ شیخ علی دامغانی؛ مدرّسی و عبدالنبی نوری. با رحلت حاج شیخ، استاد محقّقی به همدان رفت و مدّتی در آن شهر به خدمات دینی و فرهنگی اشتغال یافت. سپس به قم بازگشت و به تحقیق، مطالعه و تدریس فلسفه، طبیعيات و زبان خارجه در حوزه علمیّه قم پرداخت. سبک تدریس فلسفه وی ابتکاراتی داشت که نظر آیت الله بروجردی را به خود جلب کرد. آیت الله شبیری زنجانی در این باره می گوید: « آقای محقّقی یک درسی داشت که در آن اطلاعات جدیدی که غالب طلاب به آن احتياج داشتند، به صورت تلفیقی با دروس حوزه مطرح می کردند. بنده هم درس ایشان می رفتم. در آن درس سیّد عبدالجواد جبل عاملی نیز که استاد شرح لمعه ما بود، شرکت کردند. »

سپس با رحلت پدر همسرش (مرحوم حجّت الاسلام سیّد محمّد مدرّس سعیدی یزدی) مدّتی نیز به یزد رفت و به تبلیغ پيام دین پرداخت. استاد محقّقی در سال 1330ش در چهل و یک سالگی به تهران مهاجرت کرد و در دانشکده الهيات دانشگاه تهران به تدریس اشتغال یافت و در 45 سالگی به دنبال درخواست ایرانيان مقیم آلمان در سال 1334ش) 1955م( از سوی آیت الله العظمی بروجردی به هامبورگ اعزام شد.

در مأموریت آلمان، آشنایی استاد محقّقی با اندیشه های نو، زبان خارجی و مهارت در علوم اسلامی، به ویژه فلسفه و عملکرد شایسته ایشان در آن زمان، موجب بازتاب های گسترده ای شد. یکی از این اقدامات، آغاز به احداث مسجد بزرگ هامبورگ بود که کلنگ آن به وسیله وی بر زمین زده شد.

استاد محقّقی در هامبورگ با علاقه فراوان به راهنمایی مسلمانان پرداخت و در مدّت کوتاهی، اعتماد طبقات مختلف را با رفتار دلنشین و روحیه خدمت گزاری جلب کرد. او با مسلمانانی از کشورهای دیگر هم مکاتبه داشت و آن ها را از راه دور و به صورت کتبی راهنمایی می کرد. در اسنادی که از زمان حضور ایشان در مسجد هامبورگ بر جای مانده است، گواهی افراد زيادی که از سراسر جهان به اسلام گرویده اند، یافت می شود. علاوه بر این، برای اوّلین بار، کتب تعالیم اسلامی در مسجد هامبورگ به زبان آلمانی ترجمه شد. جمعیت اسلامی ایرانيان هامبورگ در آن زمان، جلسات خود را در منزل آقای محقّقی برگزار می کرد؛ زیرا در زمان حضور وی در این شهر، با آنکه زمین مسجد هامبورگ خریداری شده و به ثبت رسید و بخشی از ساختمان مسجد نیز ساخته شد، ولی بنای نیمه تمام در وضعیتی نبود که مسلمانان بتوانند در آن گرد هم آیند و جلسات خود را در آنجا برگزار کنند. وی در مدّتی که در هامبورگ اقامت داشت، علاوه بر راهنمایی دینی، فرهنگی و اجتماعی، به دعوت دانشگاه هامبورگ، مطالعات خود را در زمینه اديان و فلسفه تکمیل کرد. وی در اين دانشگاه با پروفسور کراوس، رياست کرسی سمینار «عهد عتیق»، همچنین با انجمن های اسلامی کشورهای مختلف و استادان برجسته مسلمان و غیر مسلمان در آلمان و سراسر جهان مکاتبات علمی و فرهنگی داشت.

ایشان پس از رحلت آیت الله العظمی بروجردی نیز حدود دو سال، تا زمان تکمیل اسکلت ساختمان مسجد در آلمان ماند و آنگاه در سال 1342ش) 1963م( پس از هشت سال کار و تلاش مداوم به ایران بازگشت و تا پايان عمر در شهر مقدّس قم اقامت گزید و سرانجام در سال 1348ش در 59سالگی بر اثر سکته قلبی به رحمت حق پیوست و در «بقعه العلماء» قبرستان ابوحسین قم، نزدیک حرم حضرت معصومه سلام الله علیها به خاک سپرده شد.

 

آیت الله شهید دکتر سیّد محمّد حسینی بهشتی

سیّد محمّد حسینی بهشتی در دوم آبان ماه 1307ش نزدیک محلّه چهارسوق اصفهان متوّلد شد. پدرش سیّد فضل الله حسینی، روحانی بود. از چهار سالگی تحصیل در مکتب خانه را آغاز کرد. تحصیلات ابتدایی را در مدرسه ثروت به پايان رساند. در دوازده سالگی تحصیلات متوسطه را در دبیرستان سعدی اصفهان آغاز کرد. از شهریور 1320ش که مصادف با برکناری رضاخان بود و فشار رژیم بر روحانیون تا حدودی کم شد و تعداد زيادی از جوانان به حوزه علاقه مند شدند، دکتر بهشتی نیز در حالی که چهارده سال داشت، به پیشنهاد یکی از همکلاسی های خود، وارد حوزه علمیّه صدر اصفهان شد. بنابراین، تحصیل در دبیرستان برای مدتی متوقّف ماند و چهار سال به تحصیل ادبيات عرب، منطق کلام، سطوح فقه و اصول و دروس ابتدایی فلسفه پرداخت. وی از شهریور 1325ش در هجده سالگی وارد حوزه علمیّه قم شد و نزد آيات محقّق یزدی، اردکانی، شیخ مرتضی حائری یزدی، محقّق داماد، سیّد محمّدتقی خوانساری و آیت الله العظمی بروجردی و امام خمینی  رحمه الله درس خواند. حضرات آيات مرتضی مطهری، میرزا علی مشکینی و موسی صدر، از هم دوره های او بودند. وی از سال 1327ش تحصیلات کلاسیک را دوباره آغاز کرد و پس از گرفتن مدرک ديپلم ادبی، در رشته فلسفه در دانشکده الهيات دانشگاه تهران، تا مرحله دکترا پیش رفت. در سال 1328ش با حضور آیت الله مطهری و آیت الله طالقانی، جلساتی را در تهران برگزار کرد که حاصل آن، نشر مقالاتی در کتاب های «گفتار ماه» و «گفتار عاشورا» بود. سال های 1329ـ 1330 که در تهران به تحصیل در دانشگاه اشتغال داشت، با اوج مبارزات سياسی اجتماعی نهضت ملّی نفت مصادف بود و او در هیبت یک روحانی جوان مشتاقانه در اجتماعات شرکت می کرد. لذا در تابستان 1331 که سفرش به اصفهان با اعتصاب 26 تا 30 تیر همزمان شد، اوّلین یا دومین سخنرانی اعتصاب را که در ساختمان تلگراف خانه بود، بر عهده گرفت. پس از بازگشت از تهران به قم، مدّت پنج سال کتاب فلسفی «اسفار» صدرالمتألهین )ملاصدرا) و «شفای» ابن سینا را نزد علّمه طباطبایی فرا گرفت و در جلسات شب های چهارشنبه که استاد بزرگوار علّمه طباطبایی، اصول فلسفه و روش رئالیسم را تدریس می کرد، به طور منظّم شرکت می کرد.

آیت الله بهشتی و مطهری از اعضای مهم آن جلسه بودند. آن ها حتی زمانی که در تهران سکونت داشتند، هنگامی که به قم می آمدند، مزار آیت الله دکتر بهشتی در بهشت زهرای تهران شرکت در این جلسه را وظیفه خود می دانستند. دکتر بهشتی مدّت ها زبان انگلیسی را در دبیرستان حکیم نظامی قم تدریس کرد. در سال 1333 دبیرستان «دین و دانش» را تأسیس کرد و تا سال 1342ش خود مسؤولیت آن را بر عهده داشت. او شب ها در همان دبیرستان برای طلاب حوزه، کلاسهایی با این موضوعات تشکیل داد: زبان انگلیسی، فیزیک، شیمی، جامعه شناسی، تاریخ علم و روا نشناسی. دکتر بهشتی در درس تاریخ علم توضیح می داد که چگونه علوم مسلمانان طی جنگ های صلیبی به اروپا راه يافت و باعث بیداری علمی مغرب زمین شد. همکاری در تأسیس مدرسه منتظریه (حقّانی( برای تربیت روحانیون آشنا با علوم زمان و فرهنگ ها و اديان، از دیگر اقدمات اوست. فعّالیت های انقلابی او علیه شاه باعث شد تا از زمستان 1342 از فعّالیت وی در دبیرستان دین و دانش جلوگیری شود. دکتر بهشتی سپس از قم عازم تهران شد و مسؤولیت بررسی کتاب های درسی در وزارت فرهنگ را برعهده گرفت. وی در سال 1344ش در حالی که 37 سال از عمرش می گذشت، از طرف مراجع تقلید به هامبورگ آمد و حدود پنج سال مسؤولیت مسجد را بر عهده گرفت و خدمات شايانی به انجام رساند.آیت الله دکتر بهشتی در «زندگی من» درباره بازگشت از هامبورگ می گوید: «در طی 5 سال (که در هامبورگ بود) یک بار به حج مشرّف شدم. سفری هم به سوريه و لبنان داشتم و بعد به ترکيه رفتم...  در سال 1348ش سفری هم به عراق کردم و به خدمت امام رفتم، و به هر حال کارهای آنجا سر و سامان گرفت و در سال 1349ش به ايران آمدم. امّا مطمئن بودم که با اين آمدن امکان بازگشتم کم است. يک ضرورت شخصی ايجاب می کرد که حتما به ايران بيايم. به ايران آمدم و همان طور که پيش بينی می کردم، مانع بازگشتم شدند.

آیت الله دکتر بهشتی دو سال پیش از بازگشت به ایران، در سال 1348ش) ۱۹۶۸م) از حجّت الاسلام محمّد شبستری برای همکاری با مرکز اسلامی هامبورگ دعوت کرده بود و پس از خود، وی را به سرپرستی آنجا گماشت؛ ولی تا زمان شهادت، همچنان نظارت عالی بر کارها و هدایت فکری بر عهده خود وی بود. دکتر بهشتی در ایران برای تربیت روحانیونی که بتوانند در خارج از کشور حضور پیدا کنند، برنامه جامع پنج ساله ای را طراحی کرد که خود به عنوان استاد راهنما، بر اجرای كامل آن نظارت می کرد. مواد درسی، پژوهشی و تحقيقاتی این دوره عبارت بودند از: تفسير و معارف قرآن، تكميل فلسفه اسلامی و فلسفه اروپا، تكميل زبان عربی و انگليسی، شناخت مسيحيت و یهود، بررسی تاريخ اسلام و اروپا، روان شناسی، تحقيق در درايه، رجال و ادامه دروس فقهی. وی در سال های 1354 و 1357 از سوی رژیم شاهنشاهی ایران دستگیر و برای مدّتی زندانی شد. آیت الله دکتر بهشتی پس از پیروزی انقلاب اسلامی تا زمان شهادت، در دوران نسبتا کوتاه عمرش به سبب شناخت عمیق از اسلام و تجارب ممتد در غرب، در مقام رياست اجلاس پیش نویس قانون اساسی، نقش بسيار مهمّی در تبیین و تثبیت زعامت و ولایت فقیه ایفا کرد. همچنین او به عنوان رئیس دیوان عالی کشور برای تأسیس دستگاه قضایی اسلامی بسیار تلاش کرد. دکتر بهشتی سرانجام به همراه هفتاد و دو تن از وزرا، نمایندگان مجلس و چهره های مطرح کشوری در هفتم تیر 1360ش در جريان بمب گذاری که سازمان مجاهدین (منافقین( به آن متّهم شد، به شهادت رسید. آرامگاه او اینک به یک محلّ زیارتی تبدیل شده است.

 

3ـ دکتر محمّد مجتهد شبستری

محمّد مجتهد شبستری در سال 1315ش در شبستر، از شهرهای آذربایجان شرقی متولد شد. او در سال 1329ش در چهارده سالگی برای تحصیل علوم اسلامی وارد حوزه علمیّه قم شد. تحصیلات او هجده سال طول کشید و در اواخر تحصیل خود در قم، عضو هيأت تحریریه مجلّه «مکتب اسلام» و فصلنامه و سالنامه «مکتب شیعه» شد. وی به دعوت آیت الله دکتر بهشتی، برای اداره امور فرهنگی مرکز اسلامی هامبورگ در سال 1348ش به همراه خانواده عازم آلمان شد و مدّت دو سال معاون مرکز بود. وی پس از بازگشت آیت الله بهشتی از مهر ماه سال 1349ش مدیریت مسجد را بر عهده گرفت و تا یک سال پیش از اوج گیری انقلاب اسلامی به مدّت هفت سال و اندی سرپرستی آن را بر عهده داشت.

هنگامی که وی مسؤولیت مرکز اسلامی هامبورگ را بر عهده گرفت با کارشکنی های سفارت وقت ایران و مسدود کردن حساب بانکی مرکز اسلامی هامبورگ مواجه شد. این امر فشار مضاعفی بر فعّالیت های رو به گسترش مسجد ایجاد کرد. امّا وی با تلاش بیشتر و با همیاری جمعی از مسلمانان علاقه مند توانست مشکلات مالی خود را تا حدّ زیادی برطرف کند. با پایان یافتن این دوره کار ساختمانی مربوط به سالن سخنرانی، رو کار مسجد و بخشی از زیر زمین نیز به اتمام رسید.

در دوران وی علاوه بر تکمیل امور ساختمانی مسجد، فعّالیت های علمی و فرهنگی دیگری نیز انجام شد؛ از جمله: تهیّه کتب اسلامی، تلاش برای حلّ مشکلات مسلمانان ساکن هامبورگ، طرح تأسیس شورای اسلامی اروپا، روابط با کلیسای مسیحی آلمان، شرکت در کنفرانس بین المللی مذاهب برای صلح، گفتگوهای مشترک بین مذاهب و اديان، همکاری با گروه کار مشکلات خارجيان آلمان و روابط با برخی از کشورهای اسلامی مانند مصر و عربستان سعودی.

 همچنین از زمان مسؤولیت ایشان و به پیشنهاد وی، موضوع برگزاری دروس دینی برای دانش آموزان و معلّمان در مدارس پیگیری شد. با این حال، در این دوره، فعّالیت های داخلی مسجد رو به افول نهاد؛ به طوری که به گفته خود ایشان، گاهی حتی نماز جمعه به دلیل این که تعداد نمازگزاران به حدّ نصاب نمی رسید، تعطیل می شد.

اقامت وی در اروپا فرصتی بود تا با تسلّط بر زبان آلمانی، با فرهنگ و تمدّن غرب و به ویژه فلسفه جدید و الهيات مسیحی از نزدیک آشنا شود و در این زمینه مطالعات و تحقیقاتی انجام دهد. او در این مدّت برای شرکت در نشست ها و کنفرانس های بین المللی فلسفی و الهيات و سخنرانی در همایش ها به کشورهای مختلف اروپای غربی و آمریکا سفر کرد و با شخصیت های برجسته مسلمان، یهودی، مسیحی و بودایی از نقاط مختلف جهان به گفتگو پرداخت. وی در فروردین 1350ش از امام موسی صدر برای سخنرانی دعوت کرد. امام موسی صدر در این سخنرانی زیبا به طور تلویحی از عدم رونق فعّالیت های داخلی مسجد و ضعف جلسات سنّتی و معنوی آن اظهار نگرانی کرد و تشکیل جلسات منظّم و گسترده در مسجد را تنها راه حفظ طراوت ایمان در دنيای

مادّی برشمرد. امام موسی صدر در آن بازدید پیشنهاد کرد این جلسات بیشتر برگزار شود تا به این ترتیب بتواند برادران و همراهان مسلمان دیگر را هم جذب کند و تأکید کرد: «مسجدی که در حقیقت خلاصه زندگی و عصاره حيات بسياری از افراد است، باید رونق بیشتری بگیرد

دکتر شبستری یک سال پیش از پیروزی انقلاب اسلامی به ایران بازگشت و علاوه بر شرکت در فعّالیت های سياسی مربوط به سال های پیش و پس از انقلاب، به تدریس در دانشکده الهيات دانشگاه تهران پرداخت. او در اوّلین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی، به عنوان نماینده شبستر انتخاب شد. وی همزمان به عضویت هيأت علمی دانشگاه تهران درآمد و در دانشکده الهيات و معارف، گروه فلسفه و کلام اسلامی به تدریس مشغول شد و سپس به گروه اديان و عرفان همان دانشگاه پیوست.

 

4ـ حجّت الاسلام والمسلمین سیّد محمّد خاتمی

حجّت الاسلام والمسلمین سیّد محمّد خاتمی در سال 1322 ش در اردکان یزد متولد شد. پدرش آیت الله سیّد روح الله، از روحانیون برجسته و مؤسّس مدرسه علمیّه این شهر بود. وی تحصیلات ابتدایی و متوسّطه را در اردکان گذراند و در سال 1341 ش همزمان با اخذ مدرک ديپلم در رشته طبیعی، با اصرار پدر وارد حوزه علمیّه قم شد و مدّت چهار سال به تحصیل علوم دینی پرداخت. در سال 1344  در دانشکده ادبيات دانشگاه اصفهان پذیرفته شد و لیسانس فلسفه گرفت. همزمان، دروس حوزوی را در حوزه علمیّه اصفهان ادامه داد. در سال 1348 به سربازی فراخوانده شد و در سال 1349 ش در دوره کارشناسی ارشد علوم تربیتی دانشگاه تهران پذیرفته شد. پس از تکمیل این دوره، دوباره به حوزه علمیّه قم بازگشت و در دروس خارج فقه و اصول و دوره عالی فلسفه در محضر استادانی چون حضرات آيات عظام مرتضی حائری یزدی، وحید خراسانی، سیّد موسی شبیری زنجانی، شهید مرتضی مطهّری و عبدالله جوادی آملی شرکت کرد. وی در سال 1357 ش در 35 سالگی در شرایط حسّاسی که تنها شش ماه به پیروزی انقلاب اسلامی مانده بود و مرکز اسلامی هامبورگ چندین ماه پس از بازگشت دکتر شبستری مدیر نداشت، به هامبورگ آمد.

با آن که آمدن او امیدواری بسیاری برای اهل مسجد ایجاد کرده بود، به دلیل مسائل داخلی ناشی از پیروزی انقلاب اسلامی، ناچار شد کمتر از دو سال بعد یعنی در سال 1980 م به وطن بازگردد، و این در حالی بود که در همین مدّت هیچ گاه اقامت کاملی در هامبورگ نداشته باشد و مدام در حال رفت و آمد بود.

یکی از اتّفاقات این دوره، ترور و شهادت فیلسوف اسلامی آیت اللّه استاد مرتضی مطهّری در تهران بود. در این رابطه ایرانیان مقیم اروپا و اتّحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان برای امام خمینی پیام تسلیت فرستادند و ایشان نیز در پاسخ، نامه ای با دستخط مبارک خود خطاب به مدیر مرکز اسلامی هامبورگ ارسال فرمودند.

حجّت الاسلام والمسلمین خاتمی پس از بازگشت به ایران، علاوه بر نمایندگی مجلس شورای اسلامی، در آبان ۱۳۵۹ سرپرستی روزنامه

کیهان را بر عهده گرفت و در سال 1361 به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی منصوب شد.

ده سال بعد در سال 1371 به عنوان مشاور رئیس جمهور و مسؤول کتابخانه ملی ایران و رئیس کتابخانه های عمومی کشور به کار ادامه داد و همزمان به تدریس در رشته های کلام و اندیشه سياسی اسلام در دانشگاه نیز پرداخت. سپس در سال 1376 به رياست جمهوری اسلامی ایران انتخاب شد و تا سال 1384 در دو دوره پياپی به مدّت هشت سال در این مقام عالی باقی ماند.

در این دوران، سازمان ملل متّحد، با پیشنهاد وی سال 2001 را سال گفت وگوی تمدّن ها، نام نهاد تا در مقابل نظریه جنگ تمدّن ها به حاکمیت صلح در جهان کمک کند. این طرح با استقبال محافل رسمی و جامعه جهانی رو به رو شد و جلسات متعدّدی با همین موضوع در کشورهای مختلف برگزار گردید. او پس از دوره رياست جمهوری نیز در سال 2004 در سفر به آلمان و حضور در مرکز اسلامی هامبورگ، در کنفرانس علمی گفت وگوی فرهنگ ها و تمدّن ها، شرکت کرد و در آن سخنرانی نمود.

 

 حجّت الاسلام والمسلمین دکتر محمّد مقدّم

حجّت الاسلام و المسلمین محمّد مقدّم در سال 1330 ش در شهر قم متولد شد. وی تحصیلات ابتدایی خود را در این شهر به پايان برد و در سال 1343 برای تحصیل علوم دینی وارد حوزه علمیّه شد و به تحصیل در علم فقه، اصول و فلسفه پرداخت. در سال های پیش از انقلاب، در مساجد و محافل تهران به سخنرانی علیه نظام شاهنشاهی پرداخت و به همین دلیل از طرف ساواک دستگیر شد. وی در سن  28سالگی در