ارسال به دوستان
کد خبر : 184581
تاریخ انتشار : 12/13/2016 4:21:00 PM

وحدت اسلامی


وحدت اسلامی
در مورد تاریخ میلاد پیامبر اسلام (ص) در میان مسلمانان دو دیدگاه متفاوت وجود دارد. گروهی دوازدهم ربیع الاول و گروهی دیگر هفدهم ربیع الاول را تاریخ ولادت آن حضرت می دانند. به همین مناسبت هفته ای که میان دوازدهم و هفدهم ربیع الاول است به عنوان هفته وحدت نامگذاری شده است. وحدت و انسجام اسلامی یکی از ضروری ترین مسائل مسلمانان است و هیچ گونه منافاتی با رعایت اصول مذهبی ندارد. جهت تبیین این موضوع مطالبی پیرامون چرایی و چگونگی اتحاد و انسجام مذهبی ارائه می شود.

چگونگی اتحاد و انسجام مذهبی

مسأله دوستى با دوستان اهل بیت(ع) و دشمنى با دشمنان آنان منافاتى با وحدت اسلامى بین شیعه و سنى ندارد؛ زیرا چنان نیست كه اهل تسنن از دشمنان اهل بیت(ع) باشند. بلكه بسیارى از آنان به حكم آیه شریفه «قل لااسئلكم علیه اجرا الا الموده فى القربى - شورى 23» دوستى و مودت اهل بیت(ع) را واجب مى‏شمارند. بنابراین دستور فوق تنها شامل كسانى مى‏شودكه با اهل بیت(ع) از سرناسازگارى در آمده و با آنان به مقابله برخاستند؛ مانند حاكمان ستمگر و یاوران آنها. افزون بر آن سر منع دوستى با دشمنان اهل بیت قرارگرفتن در خط و جریان انحرافى آنها است. ازاین رو پیوندهایى كه در این راستا قرار نگیرد چندان اشكالى ندارد. البته این نكته نیز لازم به تذكر است كه دوستى باخاندان عصمت و طهارت مراتبى دارد ولیكن از امتیازات شیعه آن است كه با تمام ابعاد به این دستور الهى جامه عمل پوشانده است.

1-مفهوم و راهکار وحدت و اتحاد شیعه و سنی:

منظور از وحدت شیعه و سنی کنار گذاشتن مسائل اختلافی و تکیه بر مشترکات و مبنا قرار دادن آنها در تعامل با یکدیگر و در مسائل مربوط به جهان اسلام و صحنه بین المللی است. به گونه ای که مسلمانان فارغ از اختلافات و با پرهیز از تفرقه در مسائل جهان اسلام همسو و هم جهت حرکت کنند. به تعبیر دیگر اختلافات مانع از اخوت اسلامی و وحدت صفوف مسلمین در برابر دشمنان نیست از این رو معنای اتحاد شیعه و سنی دست برداشتن و کوتاه آمدن از اصول و اعتقادات خویش نیست بلکه در عین وجود اختلافات زمینه تعامل و جهت گیری یکسان در مسائل کلی و بین المللی در میان آنها وجود دارد.

در شرایطی که دشمنان اسلام تمام تلاش خویش را برای مبارزه و مقابله با اسلام به کار بسته و آشکارا اعلام می کنند مسلمانان باید از خود هوشیاری نشان دهند و از هرگونه عملی که موجب اختلاف میان مسلمان می شود پرهیز کنند. تأکید بر مسائل اختلافی و تفرقه میان صفوف مسلمانان منطقی نیست. در زمانی که مسلمانان می توانند با توجه به جمعیت بیش از یک میلیارد نفر و منابع و امکاناتی که در اختیار دارند به عنوان یک قدرت تأثیرگذار در صحنه بین المللی مطرح باشند، پرداختن به اختلافات و مسائل تفرقه انگیز نتیجه ای جز به هدر رفتن سرمایه ها و استفاده دشمن از این اختلافات نخواهد داشت. در حال حاضر بیش از یک میلیارد مسلمان در دنیا وجود دارد که درباره خدا و پیامبر(ص) و نماز و حج و کعبه و قرآن و بسیاری از احکام دینی با هم یک عقیده دارند و در اندکی از موارد با هم اختلاف نظر دارند. اگر آنها همان چند اختلاف را بزرگ کنند و با هم بجنگند تا آن کسی که با اصل خدا و پیامبر(ص) و دین و همه چیز مخالف است کار خودش را انجام بدهد، نتیجه ای جز ضرر به امت اسلامی نخواهد داشت. اگر مسلمین دست در دست هم بگذارند و با هم صمیمی باشند ولو عقایدشان مخالف با یکدیگر باشد اما آلت دست دشمن نشوند دنیای اسلام سربلند خواهد شد.

 

 اخوت اسلامی

 اسلام مسلمانان را امت واحده خوانده است: «ان هذه امتکم امه واحده و انا ربکم فاعبدون» و مؤمنان برادر یکدیگر معرفی شده اند: «انما المؤمنون اخوه فأصلحوا بین اخویکم». قال الصادق(ع) «المسلم اخ المسلم»، بنابراین اختلاف در پاره ای از مسائل مانع اخوت اسلامی و وحدت مسلمانان نمی شود. وقتی اسلام به مسلمانان سفارش می کند که با پیروان ادیان آسمانی و مکاتب دیگر بشری با عدل و مسالمت رفتار شود و آنان را به مشترکات توجه می دهد «قل یا اهل الکتاب تعالوا الی کلمه سواء بیننا و بینکم الا نعبد الا الله ولا نشرک به شیئا ولا یتخذ بعضنا بعضا اربابا من دون الله فان تولوا فقالوا شهدوا بانا مسلمون؛ بگو ای اهل کتاب بیایید به سوی سخنی که میان ما و شما یکسان است که جز خداوند یگانه را نپرستیم و چیزی را همتای او قرار ندهیم و بعضی از ما بعضی دیگر را غیر از خدای یگانه به خدایی نپذیرد هرگاه سرباز زنند بگویید گواه باشید که ما مسلمانیم»؛ این آیین مقدس و جاودانه نمی تواند مسلمانان را به وحدت میان امت اسلامی توصیه نکند.

شهید مطهری در باره مفهوم و حدود وحدت اسلامی می فرمایند : « مقصود از وحدت اسلامی چیست؟ آیا مقصود این است: از میان مذاهب‏ اسلامی یكی انتخاب شود، و سایر مذاهب كنار گذاشته شود. یا مقصود این‏ است كه مشتركات همه مذاهب گرفته شود، و مفترقات همه آنها كنار گذاشته شود، و مذهب جدیدی بدین نحو اختراع شود، كه عین هیچ یك از مذاهب موجود نباشد؟ یا اینكه وحدت اسلامی، به هیچوجه ربطی به وحدت‏ مذاهب ندارد، و مقصود از اتحاد مسلمین، اتحاد پیروان مذاهب مختلف، در عین اختلافات مذهبی، در برابر بیگانگان است؟ مخالفین اتحاد مسلمین، برای اینكه از وحدت اسلامی، مفهومی غیر منطقی‏ و غیر عملی بسازند، آن را به نام وحدت مذهبی توجیه می‏كنند تا در قدم‏ اول، با شكست مواجه گردد. بدیهی است كه منظور علمای روشنفكر اسلامی از وحدت اسلامی، حصر مذاهب به یك مذهب، و یا اخذ مشتركات مذاهب و طرف مفترقات آنها كه نه معقول و منطقی است و نه مطلوب و عملی، نیست‏.

منظور این دانشمندان، متشكل شدن مسلمین است در یك صف در برابر دشمنان مشتركشان این دانشمندان می‏گویند مسلمین مایه وفاقهای بسیاری دارند كه می‏تواند مبنای یك اتحاد محكم گردد، مسلمین همه خدای یگانه را می‏پرستند و همه به‏ نبوت رسول اكرم ایمان و اذعان دارند، كتاب همه قرآن و قبله همه كعبه‏ است، با هم و مانند هم حج می‏كنند و مانند هم نماز می‏خوانند و مانند هم‏ روزه می‏گیرند و مانند هم تشكیل خانواده می‏دهند و داد و ستد می‏نمایند و كودكان خود را تربیت می‏كنند و اموات خود را دفن می‏نمایند. و جز در اموری جزئی، در این كارها با هم تفاوتی ندارند. مسلمین همه از یك نوع‏ جهان بینی برخوردارند و یك فرهنگ مشترك دارند و در یك تمدن عظیم و با شكوه و سابقه دار شركت دارند وحدت در جهان بینی، در فرهنگ، در سابقه تمدن، در بینش و منش، در معتقدات مذهبی، در پرستشها و نیایشها، در آداب و سنن اجتماعی خوب‏ می‏تواند از آنها ملت واحد بسازد و قدرتی عظیم و هایل به وجود آورد كه‏ قدرتهای عظیم جهان ناچار در برابر آنها خضوع نمایند، خصوصا اینكه در متن‏ اسلام بر این اصل تأكید شده است.

مسلمانان به نصر صریح قرآن برادر یكدیگرند و حقوق و تكالیف خاصی آنها را به یكدیگر مربوط می‏كند. با این‏ وضع چرا مسلمین از این همه امكانات وسیع كه از بركت اسلام نصیبشان گشته‏ استفاده نكنند؟ از نظر این گروه از علمای اسلامی، هیچ ضرورتی ایجاب نمی‏كند كه مسلمین‏ به خاطر اتحاد اسلامی، صلح و مصالحه و گذشتی در مورد اصول یا فروع مذهبی‏ خود بنمایند. همچنانكه ایجاب نمی‏كند كه مسلمین درباره اصول و فروع‏ اختلافی فیمابین، بحث و استدلال نكنند و كتاب ننویسند. تنها چیزی كه‏ وحدت اسلامی، از این نظر، ایجاب می‏كند، این است كه مسلمین برای‏ اینكه احساسات كینه توزی در میانشان پیدا نشود، یا شعله ور نگردد متانت را حفظ كنند، یكدیگر را سب و شتم ننمایند، به یكدیگر تهمت‏ نزنند و دروغ نبندند، منطق یكدیگر را مسخره نكنند، و بالاخره، عواطف‏ یكدیگر را مجروح نسازند و از حدود منطق و استدلال خارج نشوند. و در حقیقت لااقل حدودی را كه اسلام در دعوت غیر مسلمان به اسلام، لازم دانسته‏ است، درباره خودشان رعایت كنند. « ادع الی سبیل ربك بالحكمة و الموعظة الحسنة و جادلهم بالتی هی احسن» (مرتضی مطهری، شش مقاله، تهران : صدرا، مقاله اول، الغدیر و وحدت اسلامی، صص 1 – 7.)

استاد مطهری در جای دیگری می گوید: «...ما خود شیعه هستیم و افتخار پیروی اهل بیت علیهم السلام را داریم. کوچکترین چیزی حتی یک مستحب و یا مکروه کوچک را قابل مصالحه نمیدانیم. نه توقع کسی را در این زمینه می پذیریم و نه از دیگران انتظار داریم که به نام مصلحت و به خاطر اتحاد اسلامی از یک اصل از اصول خود دست بردارند...اخذ مشترکات اسلام و طرد مختصات هر فرقه ای نوعی خرق اجماع مرکب است. و محصول آن چیزی است که قطعا غیر از اسلام واقعی است. زیرا بالاخره مختصات یکی از فرق جزء متن اسلام است و اسلام مجرد از همه این مشخصات و ممیزات و مختصات وجود ندارد...در اصطلاحات معمولی عرف فرق است میان حزب واحد و جبهه واحد. وحدت حزبی ایجاب میکند که افراد از نظر فکر و ایدئولوژی و راه و روش و بالاخره همه خصوصیات فکری به استثناء مسائل شخصی یک رنگ و یک جهت باشند.
اما وحدت جبهه اینست که احزاب و دسته جات مختلف در عین اختلاف در مسلک و ایدئولوژی و راه و روش به واسطه مشترکاتی که میان آنها هست در مقابل دشمن مشترک در یک صف جبهه بندی کنند. بدیهی است که صف واحد در برابر دشمن تشکیل دادن با اصرار در دفاع از مسلک خود و انتقاد از مسلکهای برادر و دعوت سایر برادران هم جبهه به مسلکه خود به هیچ وجه منافات ندارد...به هر حال طرفداری از تز "اتحاد اسلامی" ایجاب نمیکند که در گفتن حقایق کوتاهی شود. آن چه نباید صورت گیرد کارهایی است که احساسات و تعصبات و کینه های مخالف را برمی انگیزد. اما بحث علمی سروکارش با عقل و منطق است نه عواطف و احساسات.» (استاد مرتضی مطهری، امامت و مطهری ص16-19)

در هر صورت در حال حاضر کارآمدترین عوامل وحدت میان شیعه و برادران اهل سنت عبارت است از:

1-    تاکید بر نقاط مشترک و استفاده از حداکثر ظرفیت های وحدت؛

2-    پرهیز از رفتارهای تفرقه افکنانه؛

3-    مماشات با دیگر فرق اسلامی؛

4-    ترویج برادری دینی و تأکید بر اهمیت آن در برابر تهدیدات دشمنان اسلام

بدیهی است هیچکدام از این امور به معنای دست کشیدن از دیدگاه های مترقی تشیع و اصول آن نیست هرچند در بیان آن باید مصالح کلی امت اسلامی را مد نظر قرار داد.




نظر شما



نمایش غیر عمومی