ارسال به دوستان
کد خبر : 195508
تاریخ انتشار : 9/29/2018 8:16:00 AM

شناخت قرآن (1)

خطیب: حجت الاسلام والمسلمین دکتر مفتح تاریخ: 22.09.2018

بسم الله الرحمن الرحيم

اَلْحَمْدُ لِلّهِ بِجَمِیعِ مَحَامِدِه کُلِّهَا عَلَی جَمِیعِ نِعَمِهِ کُلِّهَا اَلْحَمْدُ لِلّهِ مالِکِ الْمُلْکِ مُجْرِی الْفُلْکِ مُسَخِّرِ الرِّیاحِ فالِقِ الاْصْباحِ دَیّانِ الدّینِ رَبِّ الْعَالَمینَ اَلْحَمْدُ لِلّهِ عَلی حِلْمِهِ بَعْدَ عِلمِهِ وَالْحَمْدُ لِلّهِ عَلی عَفْوِهِ بَعْدَ قُدْرَتِهِ وَالْحَمْدُ لِلّهِ عَلی طُولِ اَناتِهِ فی غَضَبِهِ وَهُوَ قادِرٌ عَلی ما یُریدُ

ثم الصلاه و السلام علی محمد عبده و رسوله ارسله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین کله و لو کره المشرکون

اوصیکم عبادالله و نفسی بتقوی الله و اتباع امره و نهیه، و اخوفکم من عقابه.

بحث درباره وحی، از این جهت حایز اهمیت است كه پايه شناخت کلام خدا به شمار مى‏رود. قرآن كه بيان‏گر سخن حق‏ تعالى و حامل پیام آسمانی است، به وسیله وحی نازل شده است‏.

-       معنای لغوی وحی:  «پیام‏ رسانی سریع مخفی».

می‏ دانیم که فرستنده و گیرنده پیام‏ طبعاً باید موجوداتی ذی‏ شعور باشند، و با توجه به موجودات ذی‏ شعور در جهان خلقت مانند خداوند، فرشتگان، انبیا، سایر انسانها، جن، شیاطین، و... بیش از شصت صورت برای مصادیق معنای لغوی وحی قابل تصور است. از این صورتهای قابل تصور، پنج صورت در قرآن ذکر شده است:

1.     پیام پیامبر به سایر انسانها  

          فَخَرَجَ عَلى‏ قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرابِ فَأَوْحى‏ إِلَيْهِمْ أَنْ سَبِّحُوا بُكْرَةً وَ عَشِيًّا (مریم:11)

او از محراب عبادتش به سوی مردم بیرون آمد و با اشاره به آنها گفت: «(بشکرانه این موهبت) صبح و شام خدا را تسبیح گویید!»

2.     پیام شیطان به شیطان

          إِنَّ الشَّياطينَ لَيُوحُونَ إِلى‏ أَوْلِيائِهِمْ لِيُجادِلُوكُمْ وَ إِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ (انعام:121)

شیاطین به دوستان خود مطالبی مخفیانه القا می کنند ، تا با شما به مجادله برخیزند، اگر از آنها اطاعت کنید شما هم مشرک خواهید بود!

3.     پیام خداوند به حیوان

          وَ أَوْحى‏ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ (نحل:68)

و پروردگار تو به زنبور عسل «وحی» ( و الهام غریزی ) نمود که: «از کوه ها و درختان و داربستهایی که مردم می سازند ، خانه هایی برگزین!

4.     پیام خداوند به سایر انسانها

          وَ أَوْحَيْنا إِلى‏ أُمِّ مُوسى‏ أَنْ أَرْضِعيهِ فَإِذا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقيهِ فِي الْيَمِّ (قصص:7)

و ما به مادر موسی الهام سرّی و سریع کردیم که او را شیر ده، پس اگر بر او ترسیدی ( که فرعونیان بر او اطلاع یابند ) او را ( در میان صندوقی بگذار و ) به دریا بینداز

5.     پیام خداوند به انبیا

إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى‏ نُوحٍ وَ النَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَوْحَيْنا إِلى‏ إِبْراهيمَ وَ إِسْماعيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ عيسى‏ وَ أَيُّوبَ وَ يُونُسَ وَ هارُونَ وَ سُلَيْمانَ وَ آتَيْنا داوُدَ زَبُوراً  (نساء:63)

ما به تو وحی فرستادیم همان گونه که به نوح و پیامبران بعد از او وحی فرستادیم و ( نیز ) به ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط [ بنی اسرائیل ] و عیسی و ایّوب و یونس و هارون و سلیمان وحی نمودیم و به داوود زبور دادیم.

-       معنای اصطلاحی: «وحی رسالی» یا همان پیام خداوند به انبیا

اقسام وحی رسالی: وحی رسالی به گفته قرآن کریم دارای اقسام سه گانه ای است: وحی مستقیم، وحی غیر مستقیم از پشت پرده، وحی غیر مستقیم با واسطه فرشته وحی. قرآن کریم می‏فرماید:

وَ ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلاَّ وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولاً (شوری:51)

و هیچ بشری را نرسد که خدا با او سخن گوید جز [ از راه ] وحی یا از فراسوی حجابی ، یا فرستاده ای بفرستد.


وحی مستقیم، سخن گفتن مستقیم خداوند با انبیا است، که به «تجلی خداوند» تعبیر می‏شود. این تجلی آنچنان سهمگین است که در عالم طبیعت آثار سنگینی ایجاد می‏کند. در داستان موسی علیه السلام که تقاضای رؤیت خداوند را نمود، و خداوند تحقق این رؤیت را منوط کرد بر بقای کوه، قرآن کریم می‏فرماید:

وَلَمَّا جَاءَ مُوسَى لِمِيقَاتِنَا وَكَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ قَالَ لَنْ تَرَانِي وَلَكِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِي فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَخَرَّ مُوسَى صَعِقًا ﴿اعراف:۱۴۳﴾

و چون موسی به ميعاد ما آمد و پروردگارش با او سخن گفت عرض كرد پروردگارا خود را به من بنمای تا بر تو بنگرم فرمود هرگز مرا نخواهى ديد ليكن به كوه بنگر پس اگر بر جاى خود قرار گرفت به زودی مرا خواهى ديد پس چون پروردگارش بر كوه تجلی نمود آن را نابود ساخت و موسی بیهوش بر زمین افتاد.

در مورد پیامبر اکرم، این تجلی خداوند آثار خود را با مواردی همچون داغ شدن بدن پیامبر، شنیدن صدای سوت در گوش آن حضرت، سنگین شدن بدن ایشان و ... نشان می‏داد، که اصطلاحاً «برحاء وحی» نامیده می‏شود.

-       وحی غیر مستقیم از پشت پرده، گاه به صورت رؤیاست، که در داستان ابراهیم علیه السلام ذکر شده است:

فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَىٰ فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانظُرْ مَاذَا تَرَىٰ (صافات: 102)

پس چون پسر با او به حد کار و کوشش رسید ، گفت: ای فرزند خردسالم ، من مرتب در خواب می بینم که تو را سر می برم ( کارد بر حلقومت می کشم ) ، پس بنگر چه نظر می دهی.

و در مورد پیامبر اکرم هم در داستان انجام حج قبل از فتح مکه اینچنین در قرآن کریم آمده است:

لَّقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ ۖ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِن شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ (فتح:27)

به یقین خداوند رؤیای فرستاده خود را به حقّ تحقق بخشید که ( در خواب به او گفته بود ) شما حتما به خواست خداوند ، در حال امن و در حالی که سرهایتان را تراشیده و موی و ناخن خود را کوتاه کرده اید و بیمی ( از کسی ) ندارید وارد مسجد الحرام خواهید شد.

و گاه به صورت شنیدن صوتی از درون آتش است، که در داستان موسی علیه السلام ذکر شده است:

إِذْ رَأَىٰ نَارًا فَقَالَ لِأَهْلِهِ امْكُثُوا إِنِّي آنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّي آتِيكُم مِّنْهَا بِقَبَسٍ أَوْ أَجِدُ عَلَى النَّارِ هُدًى؛ فَلَمَّا أَتَاهَا نُودِيَ يَا مُوسَىٰ؛ إِنِّي أَنَا رَبُّكَ فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ ۖ إِنَّكَ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى (طه:10-12)

هنگامی که آتشی دید ، پس به خانواده خود گفت: «درنگ کنید ، زیرا من آتشی دیدم ، امید که پاره ای از آن برای شما بیاورم یا در پرتو آتش راه [ خود را باز ] یابم. پس چون بدان رسید ، ندا داده شد که: «ای موسی این منم پروردگار تو ، پای پوش خویش بیرون آور که تو در وادی مقدس «طُوی » هستی.

-       وحی غیر مستقیم با واسطه فرشته وحی، قسمی از وحی است که در اکثر موارد درباره انبیا تحقق یافته است.

-       در مورد پیامبر اکرم، هر سه قسم وحی رسالی تحقق یافته، اما قرآن کریم تنها از دو طریق وحی مستقیم و وحی غیر مستقیم با واسطه فرشته وحی (جبرئیل) صورت پذیرفته است.






نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :